การเสริมพลังครูภูมิปัญญาท้องถิ่นผ่านเครือข่ายความร่วมมือจัดการศึกษาเพื่อสร้างอาชีพของศูนย์วงเดือน อาคมสุรทัณฑ์ ศูนย์ฝึกอาชีพราษฎรตามพระราชดำริ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี จังหวัดอุทัยธานี

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบริบท ขับเคลื่อน และสังเคราะห์กรอบแนวทางการเสริมพลังครูภูมิปัญญาท้องถิ่นผ่านเครือข่ายความร่วมมือจัดการศึกษาเพื่อสร้างอาชีพของศูนย์วงเดือนฯ วิธีการวิจัยแบ่งออกเป็น 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ศึกษาบริบทครูภูมิปัญญาท้องถิ่นเก็บข้อมูลโดยการวิเคราะห์เอกสาร และสัมภาษณ์เชิงลึก โดยใช้แบบสัมภาษณ์ชนิดกึ่งโครงสร้างกับผู้ให้ข้อมูลหลัก จำนวน 30 คน ได้แก่ ครูภูมิปัญญาท้องถิ่น ผู้เข้าอบรมการสร้างอาชีพ และคนในชุมชน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา ระยะที่ 2 ขับเคลื่อนการเสริมพลังครูภูมิปัญญาท้องถิ่น มี 3 ขั้นตอนได้แก่ ขั้นวางแผน จัดเวทีสนทนากลุ่มวางแผนเสริมพลังครูภูมิปัญญากับผู้มีส่วนร่วมจากหลายฝ่าย รวมจำนวน 30 คน ขั้นปฏิบัติการ และสังเกต ผู้ที่มีส่วนร่วมร่วมกันปฏิบัติการด้วยการ ออกแบบหลักสูตร การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ และการประเมินผล โดยใช้แบบประเมินความรู้ และผลงาน ที่มีค่าดัชนีความสอดคล้องตั้งแต่ 0.05 และค่าความเชื่อมั่น 0.08 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ระยะที่ 3 สังเคราะห์กรอบแนวทางการเสริมพลังครูภูมิปัญญาท้องถิ่น เก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญ ผลการวิจัยพบว่าครูภูมิปัญญาท้องถิ่นมีความเชี่ยวชาญด้านศิลปะการทำอาหาร และศิลปหัตถกรรม มีการถ่ายทอดความรู้ด้วยการบรรยาย และสาธิต พบปัญหาด้านการสอน ได้แก่ 1) ขาดผู้สืบทอด 2) ครูมาสอนไม่ต่อเนื่อง 3) ขาดสื่อการสอน 4) ขาดการทวนสอบองค์ความรู้ และ 5) จำนวนผู้เรียนน้อย เครือข่ายได้ร่วมกันขับเคลื่อนการเสริมพลังครูภูมิปัญญาท้องถิ่น และออกแบบแผนกิจกรรมการแทงหยวก พบว่าผู้เรียนมีความรู้หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน ผลงานการแทงหยวกพอใช้  ผลการสังเคราะห์ได้กรอบแนวทางการเสริมพลังครูภูมิปัญญาท้องถิ่นเชิงระบบประกอบด้วย ผู้นำการเปลี่ยนแปลง เครือข่ายพันธมิตร พหุปัจจัย และกระบวนการ