Prawo and Prataa in Lao Historical Documents
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
The researcher aims to investigate the history of Prawo and Prataa in Lao historical documents from 1353 to 2023. It involves studying and analyzing historical documents, contemporary or primary, secondary, and related. The research found that the story of Prawo and Prataa in Lao historical documents is categorized into four historical periods across both sides of the Mekong River. During the Lan Xang Kingdom era (1353-1893), Prawo and Prataa were considered warriors and heroes. In the colonial period, (1893-1953), they were labeled as ungrateful individuals. During the Kingdom of Laos period (1953-1975), the western or the right bank of the Mekong River or northeastern Thailand continued the story of Prawo and Prataa, portraying them as warriors and heroes. During the Lao People’s Democratic Republic period (December 2, 1975 to the present), the people of Ubon Ratchathani in the western region of the Mekong River defended their ancestors Prawo and Prataa, arguing that they were not ungrateful individuals. Laos has developed the story of Prawo and Prataa as part of its national history, describing their breakaway as “the most severe rebellion in the history of Lanxang.
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Copyright of any paper published in this journal belongs to the Author and All rights reserved.
The opinions expressed in the journal are those of the authors. Department of History, Philosophy and English Literature’s Journal Committee, Editorial Board and Peer Reviewer do not have to agree with those comments.
References
กรมศิลปากร. “ตำนานเมืองนครจำปาศักดิ์ฉบับพระมหาอำมาตยาธิบดี.” ใน ประชุมพงศาวดารฉบับกาญจนาภิเษก เล่ม 9, 207-224. กรุงเทพฯ: กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, 2545.
กรมศิลปากร. “ตำนานเมืองนครจำปาศักดิ์ฉบับหม่อมอมรวงษ์วิจิตร (ม.ร.ว.ปฐม คเนจร).” ใน ประชุมพงศาวดารฉบับกาญจนาภิเษก เล่ม 9, 226-241. กรุงเทพฯ: กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์กรมศิลปากร, 2545.
กรมศิลปากร. “พงศาวดารเมืองมณฑลอิสานฉบับหม่อมอมรวงษ์วิจิตร (ม.ร.ว. ปฐม คเนจร).” ใน ประชุมพงศาวดารฉบับกาญจนาภิเษก เล่ม 9, 281-419. กรุงเทพฯ: กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากรม, 2545.
ขนิษฐา บุญสนอง. “บทบาท ข้อย (ทาส) ในราชอาณาจักรล้านช้างระหว่างพุทธศตวรรษที่ 21-23.” วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, สาขาวิชาประวัติศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 2555. https://cmudc.library.cmu.ac.th/frontend/Info/item/dc:118367
โครงการร่วมมือลาว-เยอรมัน. โครงการปกปักรักษาหนังสือใบลานลาว พระวอพระตา ตำนาน. ไมโครฟิลม์ไฟล์ดิจิทัล 1606171400100. นครหลวงเวียงจันทน์: สปป.ลาว, 2001. อ้างถึงใน สถาบันวิจัยศิลปะและวัฒนธรรมอีสาน มหาวิทยาลัยมหาสารคาม. พระวอพระตาในเอกสารโบราณ. ปริวรรตโดย อรรถพล ธรรมรังษี. กลุ่มงานอนุรักษ์เอกสารใบลาน. เอกสารวิชาการลำดับที่ 23. มหาสารคาม: อภิชาตการพิมพ์, 2560.
เชิดชาย บุดดี. “วงจรผลิตความรู้ด้วยอีสานจากยุคอาณานิคมถึงยุคชาตินิยม.” วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, สาขาวิชาประวัติศาสตร์ คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2566.
ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จเจ้าพระยา. “จามเทวีวงศ์ พงศาวดารเมืองหริภุญไชย เจ้าดารารัศมีพระชายา พิมพ์ในงานปลงศพเจ้าทิพเนตร อินทรโณรสสุริยวงศ์ ปีวอก พ.ศ. 2463.” กรมศิลปากร. สืบค้นเมื่อวันที่ 13 มีนาคม 2568. https://www.finearts.go.th/storage/contents/file/oPAAiIuAL2kvk7dVDL2u5ulwlDgaesxZYKcsZ71p.pdf.
เติม วิภาคย์พจนกิจ. ประวัติศาสตร์อีสาน. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ: โครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 2513.
เติม วิภาคย์พจนกิจ. ประวัติศาสตร์อีสาน. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: โครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 2530.
เติม วิภาคย์พจนกิจ. ประวัติศาสตร์อีสาน. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2542.
เติม วิภาคย์พจนกิจ. ประวัติศาสตร์อีสาน. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2546.
เติม วิภาคย์พจนกิจ. ประวัติศาสตร์อีสาน. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2557.
นิล พันธุ์เพ็ง. ประวัติเมืองอุบล. พระนคร: โรงพิมพ์ทรงธรรม, 2477.
บำเพ็ญ ณ อุบล. เล่าเรื่องเมืองอุบลราชธานี. อุบลราชธานี: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 2545.
บำเพ็ญ ณ อุบล, และ คนึงนิตย์ จันทบุตร. “บทที่ 1 ประวัติศาสตร์อุบลราชธานียุคต้น (พ.ศ.2329-2432).” ใน อุบลราชธานี 200 ปี. บรรณาธิการโดย ดนัย วิโรจน์อุไรเรือง, พิชิต บุญลี, นพดล จันทร์เพ็ญ, ทัศน์ ทัศนียานนท์, ยัง กุนอก, ยุคนธร ณ น่าน, อบเชย แก้วสุข, กัลยา หอมดี, คนึงนิยต์ จันทบุตร, สุดใจ บุญอารีย์, ลำดวน สุขพันธุ์, และ สมมาวดี พันธุ์เพ็ง. 5-9. กรุงเทพฯ: ชวนพิศการพิมพ์, 2535.
ปรีชา พิณทอง. ประวัติเมืองอุบลราชธานี. อุบลราชธานี: ศิริธรรมคอมพิวกราฟฟิคแอนด์ดีไซน, 2530.
พระพรหมมุนี (ติสโส อ้วน). “ตำนานวัดสุปัฏนาราม.” ใน หนังสือที่ระลึกในงานผูกพัทธสีมาและฉลองพระอุโบสถวัดสุปัฏนาราม จังหวัดอุบลราชธานี พ.ศ. 2479. 8-17. พระนคร: อักษรเจริญทัศน์, 2478.
พลอยสีเทา. “ศาลหลักเมืองพระวอพระตา หนองบัวลำภู.” อีสานร้อยแปด. 26 มิถุนายน 2561. https://esan108.com/ศาลหลักเมืองพระวอ-พระตา.html.
มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. “ประวัติมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี.” สืบค้นเมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม 2568. https://www.ubu.ac.th/web/files_up/00066f2020061615125728.pdf
ระลึก ธานี. อุบลราชธานีในอดีต (พ.ศ. 2335-2475). อุบลราชธานี: สำนักศึกษาธิการจังหวัดอุบลราชธานี, 2524.
ระลึก ธานี. อุบลราชธานีในอดีต (พ.ศ. 2335-2475). พิมพ์ครั้งที่ 2. อุบลราชธานี: รุงศิลป์การพิมพ์ออฟเซท, 2542.
วิลุบล สินธุมาลย์. “การรับรู้ประวัติศาสตร์ความสัมพันธ์ไทย-ลาว ผ่านแบบเรียนประวัติศาสตร์ไทยและลาวชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-6 (ค.ศ.1975-2009).” วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, สาขาวิชาประวัติศาสตร์ศึกษา มหาวิทยาลัยศิลปากร, 2554.
วุฒิชัย นาคเขียว. “ประวัติศาสตร์นิพนธ์เมืองศรีสะเกษตั้งแต่ทศวรรษที่ 2370 ถึงปัจจุบัน.” วารสารประวัติศาสตร์ธรรมศาสตร์ 11, ฉ. 1 (มกราคม-มิถุนายน 2567): 65-95. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/thammasat_history/article/view/272189.
สัญญา ชีวะประเสริฐ. “ความทรงจําของเมืองสองฝั่งแม่น้ำโขง: มุกดาหาร และสะหวันนะเขด.” วารสารประวัติศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ (2555): 49-60.
สิลา วีระวงส์. ประวัติสาสตร์ลาว. แปลโดย สมหมาย เปรมจิตต์. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มติชน, 2539.
สุธิดา ตันเลิศ. “ความเป็นลาวในเมืองอุบลราชธานี.” การนำเสนอผลงานในการสัมมนาทางวิชาการระดับชาติ 20 ปี สังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์กับการเปลี่ยนแปลงของสังคมไทย, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์ลำปาง, วันที่ 7 ธันวาคม 2555, 138-179.
สุธิดา ตันเลิศ. “บทวิจารณ์หนังสือ (Book Review) เล่าเรื่องเมืองอุบลราชธานี.” วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี 6, ฉ. 1 (2558): 33-40.
สุธิดา ตันเลิศ. “ความรับรู้เกี่ยวกับพระวอพระตาในงานเขียนของทายาทอาญาสี่เมืองอุบล.” วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ 9, ฉ. 2 (กรกฎาคม-ธันวาคม 2561): 194-212.
สุธิดา ตันเลิศ. “ความเป็นอื่นของชาวลาวที่ใช้วัฒนธรรมล้านช้างสองฝั่งแม่น้ำโขง ช่วงปี ค.ศ. 1713-1954.” วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี 17, ฉ. 1 (มกราคม-มิถุนายน 2564): 118-144.
สุธิดา ตันเลิศ. โครงการวิจัยพระวอพระตาในเอกสารประวัติศาสตร์ลาว. กองทุนสนับสนุนการวิจัยปี พ.ศ. 2567. คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. เอกสารไม่ตีพิมพ์.
สุธิดา ตันเลิศ. “พระวอพระตาในเอกสารใบลานฉบับหอสมุดแห่งชาติสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว.” การนำเสนอผลงานในการประชุมสัมมนาทางวิชาการระดับชาติ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี พ.ศ. 2566 ครั้งที่ 17 กลุ่มการศึกษาและสังคมศาสตร์ ณ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 20 กรกฎาคม 2566, https://www.ubu.ac.th/web/files_up/00008f2025032709433038.pdf.
อักขราทร อ่อนยอ. “การพัฒนาหนังสืออ่านเพิ่มเติม ชุดเล่าเรื่องจังหวัดอุบลราชธานี จากอดีตสู่ปัจจุบัน วิชาประวัติศาสตร์ สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5.” เทศบาลนครอุบลราชธานี, สืบค้นเมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2566, http://www.cityub.go.th/2022/images/file/perform-educate/2564/aukcaraton-1.pdf.
แอมมอนิเย, เอเจียน. บันทึกากรเดินทางในลาวภาคที่ 1 พ.ศ. 2448. แปลโดย ทองสมุทร โดเร และ สมหมาย เปรมจิตต์. เชียงใหม่: สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 2539.
อรทัย เลียงจินดาถาวร, และ โสรัจ นามอ่อน. ประวัติเมืองอุบลราชธานีสำนวนอีสาน. อุบลราชธานี: แผนงานบำรุงศิลปวัฒนธรรมมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 2545. http://www.esanpedia.oar.ubu.ac.th/ubu-art-culture/wp-content/uploads/2016/01/2545-02.pdf.
อรรถพล ธรรมรังษี. “ภาพแทนพระวอพระตาในเรื่องเล่าพื้นเมืองสองฝั่งโขง.” วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, สาขาวิชาภาษาไทย มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 2562.
Amornpradubkul, Nattanee. “The Dynamics Of Cultural Symbolism As A Component Of Thai State Expansion In Three Frontiers Of Siam, C.1873-1910.” PhD diss., SOAS University of London, 2023. https://soas-repository.worktribe.com/output/375695.
Aymonier, Étienne. Note sur Le Laos. Siagon: Imprimerie du Gouvernement, 1885.
Cohen, Paul T. “Holy Men of Another Kind: A Comparative Study of Millennialism in Northern Thailand and the Lower Mekong Region.” The Journal of the Siam Society 109, no. 1 (2021): 83-100. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/pub_jss/article/view/248867.
Jarndeang. “Chronicle of Muang Champassak.” In the collection of the archives of Charles Archambault, École Française d’Extrême-Orient, Paris, France. N.p.: n.p., n.d.
Le Boulanger, Paul. Historie du Laos Française. Paris: Plon, 1930.
Phommachan, Nouxey, Ohsagan Tammataywaa, and Suneth Photisane. History of Laos from Ancient to Present Periods. Vientiane: State Publishing, 2000.
Photisane, Suneth. “Preface of historical research team.” In History of Laos from Ancient to Present Periods, edited by Nouxey Phommachan, Ohsagan Tammalaywaa, and Suneth Photisane, f-j. Vientiane: State Publishing, 2000.
Viravong, Sila. History of Laos. New York: Paragon Book Reprint, 1964.
