ความชอบด้วยกฎหมายของการหยุดงานโดยไม่รับค่าจ้างในประเทศไทย

ปานทิพย์ พฤกษาชลวิทย์

ผู้แต่ง

ปานทิพย์ พฤกษาชลวิทย์ คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

คำสำคัญ:

หยุดงานโดยไม่รับค่าจ้าง, ปิดกิจการชั่วคราว, คุ้มครองแรงงาน

บทคัดย่อ

ปัจจุบันกฎหมายไทยยังไม่มีบทบัญญัติเรื่องการหยุดงานโดยไม่รับค่าจ้างโดยตรง จึงทำให้เกิดปัญหาในการตีความเรื่องความชอบด้วยกฎหมายของการหยุดงานดังกล่าวว่าการให้ลูกจ้างหยุดงานลักษณะนี้ขัดแย้งหรือไม่กับบทบัญญัติมาตรา 75 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ที่กำหนดให้นายจ้างจะต้องจ่ายค่าจ้างบางส่วนให้กับลูกจ้างในช่วงเวลาที่นายจ้างปิดกิจการเป็นการชั่วคราว บทความนี้ได้นำเสนอรายละเอียดของกฎหมายต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง แนวทางที่ประกาศโดยกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน คำพิพากษาของศาลที่เกี่ยวข้อง และแนวปฏิบัติที่ใช้กันทั่วไปในประเทศไทย จากนั้นวิเคราะห์เพื่อนำมาสู่ข้อสรุปว่า การให้ลูกจ้างหยุดงานโดยไม่รับค่าจ้างสามารถทำได้โดยชอบด้วยกฎหมายไทย ตราบใดที่มีการกำหนดระยะเวลาสิ้นสุดอย่างชัดเจนและนายจ้างได้รับความยินยอมชัดแจ้งจากลูกจ้างแล้ว และความยินยอมนั้นจะต้องแสดงออกจากความสมัครใจที่แท้จริงของลูกจ้างโดยมิใช่จากการข่มขู่หรือด้วยความเข้าใจผิด

เอกสารอ้างอิง

Fair Labor Association, ‘Third Party Complaints’ <https://www.fairlabor.org/accountability/fair-labor-investigations/tpc/> สืบค้นเมื่อ 1 กุมภาพันธ์ 2568.

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 575 บัญญัติว่า “อันว่าจ้างแรงงานนั้น คือสัญญาซึ่งบุคคลคนหนึ่ง เรียกว่าลูกจ้าง ตกลงจะทำงานให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่ง เรียกว่านายจ้าง และนายจ้างตกลงจะให้สินจ้างตลอดเวลาที่ทำงานให้”.

พงษ์รัตน์ เครือกลิ่น, คำอธิบายกฎหมายแรงงานเพื่อการบริหารทรัพยากรมนุษย์ (พิมพ์ครั้งที่ 11, สำนักพิมพ์นิติธรรม 2561) 272; คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 118/2525 และที่ 1277-1278/2529.

พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 32-36, 41 และมาตรา 52.

พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 28-30.

พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 71-72.

พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 116.

พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 75

เกษมสันต์ วิลาวรรณ, คำอธิบายกฎหมายแรงงาน (พิมพ์ครั้งที่ 31, สำนักพิมพ์วิญญูชน 2566) 125-126.

สุดาศิริ วศวงศ์ และปานทิพย์ พฤกษาชลวิทย์, คำอธิบายกฎหมายเกี่ยวกับการคุ้มครองแรงงาน (พิมพ์ครั้งที่ 10, สำนักพิมพ์

นิติบรรณาการ 2557) 184-189; พงษ์รัตน์ เครือกลิ่น (เชิงอรรถ 3) 272-277.

พระราชบัญญัติประกันสังคม พ.ศ. 2533 มาตรา 79/1.

กฎกระทรวง การได้รับประโยชน์ทดแทนในกรณีว่างงานเนื่องจากมีเหตุสุดวิสัย พ.ศ. 2560 ลงวันที่ 11 มกราคม

พ.ศ. 2560.

กฎกระทรวง การได้รับประโยชน์ทดแทนในกรณีว่างงานเนื่องจากมีเหตุสุดวิสัยอันเกิดจากการระบาดของโรคติดต่ออันตรายตามกฎหมายว่าด้วยโรคติดต่อ พ.ศ. 2563 ลงวันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2563.

กฎกระทรวง การได้รับประโยชน์ทดแทนในกรณีว่างงานเนื่องจากมีเหตุสุดวิสัยอันเกิดจากการระบาดของโรคติดต่ออันตรายตามกฎหมายว่าด้วยโรคติดต่อ พ.ศ. 2563 ลงวันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2563.

ประกาศกรุงเทพมหานคร เรื่อง สั่งปิดสถานที่เป็นการชั่วคราว (ฉบับที่ 2) ลงวันที่ 21 มีนาคม 2563.

ปรีชา หยกทองวัฒนา และศิริขวัญ นิลกรรณ์, รับมือวิกฤต COVID-19 ฉบับนายจ้างและลูกจ้าง (พิมพ์ครั้งที่ 1, สำนักพิมพ์เอมพันธ์ 2563) 12-19.

สำนักงานเลขาธิการนายกรัฐมนตรี, ‘เปิดมาตรการเยียวยาแรงงานและผู้ประกอบการเพิ่มเติม! เพิ่มทุกสิทธิ ม.33

ม.39 ม.40 เพิ่มประเภทกิจการเป็น 9 สาขา ขยายพื้นที่ครอบคลุม 10 จัดหวัดในพื้นที่ควบคุมสูงสุดและเข้มงวด 1 เดือน’

(13 กรกฎาคม 2564) <https://spm.thaigov.go.th/crtprs/spm-sp-layout6.asp?i=41111%2E42815702112113121111311> สืบค้นเมื่อ 15 พฤศจิกายน 2567.

กฎกระทรวง ยกเว้นค่าธรรมเนียมสำหรับการประกอบธุรกิจโรงแรม พ.ศ. 2563 ลงวันที่ 23 มิถุนายน พ.ศ. 2563.

สำนักแรงงานสัมพันธ์ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน, ‘จำนวนองค์การแรงงานทั่วราชอาณาจักร ณ เดือนธันวาคม 2567’, <https://relation.labour.go.th/attachments/category/39/08012025-01.pdf> สืบค้นเมื่อ 10 ธันวาคม 2567.

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2537/2525.

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2499/2537 และที่ 569/2547.

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7670/2547.

ศนันท์กรณ์ โสตถิพันธุ์, คำอธิบายนิติกรรมสัญญา (พิมพ์ครั้งที่ 22, สำนักพิมพ์วิญญูชน 2561) 151.

พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 14/1.

กรมสำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน, ‘ข่าวประชาสัมพันธ์ : กสร.ออกประกาศมาตรการป้องกันโควิด-19 พร้อมขอความร่วมมือนายจ้างลูกจ้างร่วมป้องกัน 5 มีนาคม 2563’, <https://www.labour.go.th/index.php/53488-19-2> สืบค้นเมื่อ 5 พฤศจิกายน 2567 “...กรณีที่ลูกจ้างมีความเสี่ยงที่จะติดโรค หรือเป็น หรือมีเหตุอันควรสงสัยว่าเป็นโรคโควิด-19 จำเป็นต้องไปรับการตรวจรักษาหรือรับการชันสูตรทางการแพทย์ ให้นายจ้างอนุญาตให้ลูกจ้าง ใช้สิทธิลาป่วย หรือใช้สิทธิ

หยุดพักผ่อนประจำปีตามกฎหมายหรือตามที่ตกลงกัน เพื่อประโยชน์ในการป้องกันและควบคุมโรคที่อาจเกิดขึ้นกับกิจการของนายจ้าง นายจ้างอาจตกลงกับลูกจ้างให้หยุดงานโดยไม่รับค่าจ้าง (Leave without Pay) หรือให้ลูกจ้างหยุดงานโดยไม่จ่ายค่าจ้างตามหลักสัญญาต่างตอบแทน (No Work No Pay) หรือให้หยุดงานโดยจ่ายค่าจ้างตามจำนวนที่ตกลงกับลูกจ้าง ตลอดระยะเวลาที่หยุดงานก็ได้”.

กองคุ้มครองแรงงาน กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน, ‘สถานการณ์โควิด-19 นายจ้างสามารถตกลงกับลูกจ้างให้หยุดงานต่อไปโดยไม่รับค่าจ้าง (Leave without pay) ได้หรือไม่?’ (Facebook, 8 มิถุนายน 2564)

facebook.com/prdlpw/photos/a.1015906948440802/4401887109842752/?type=3> สืบค้นเมื่อ 5 พฤศจิกายน 2567.

‘‘โควิด-19 เอฟเฟ็กต์’ เซ็นทารา แจงให้สิทธิ์พนักงาน ‘ลาโดยไม่รับเงินเดือน’ ตามความสมัครใจ’ (Brand buffet,

กุมภาพันธ์ 2563) <https://www.brandbuffet.in.th/2020/02/centara-statement-about-leave-without-pay/> สืบค้นเมื่อ 5 พฤศจิกายน 2567.

Bangkok Post, ‘THAI extends leave without pay, deeper cuts needed’ Bangkok Post (30 June 2021)

https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2140791/thai-extends-leave-without-pay-deeper-cuts-needed> accessed 5 November 2024; ประชาชาติธุรกิจ ‘การบินไทยเปิดให้พนักงาน leave without pay สูงสุด 10 วัน’ (24 กรกฎาคม 2563) <https://www.prachachat.net/tourism/news-496350> สืบค้นเมื่อ 5 พฤศจิกายน 2567.

ฐานเศรษฐกิจ, ‘อั้นไม่ไหว “ไทยแอร์เอเชีย” ให้พนักงานลาหยุดไม่รับเงินเดือน 2-4 เดือน’ (18 มกราคม 2564) <https://www.thansettakij.com/business/464995> สืบค้นเมื่อ 5 พฤศจิกายน 2567.

สำนักข่าวอิสระ, ‘ขาดทุนเดือนละ 15 ล้าน! ‘เครือโพสต์’ ประกาศนโยบาย ‘ลาหยุดโดยไม่รับค่าจ้าง’ (28 มิถุนายน 2564) <https://www.isranews.org/article/isranews-short-news/99955-post-Leave-Without-Pay-64-covid-news.html> สืบค้นเมื่อ 5 พฤศจิกายน 2567.