ความรับผิดในฐานะผู้ประกอบการในกฎหมายความรับผิด ของผลิตภัณฑ์ในยุคของปัญญาประดิษฐ์ : ศึกษาข้อบังคับความรับผิดของผลิตภัณฑ์รูปแบบใหม่ของสหภาพยุโรป

บทคัดย่อ

ปัญญาประดิษฐ์ถือเป็นนวัตกรรมใหม่ในสังคมโลก ทั้งช่วยอำนวยความสะดวกให้แก่มนุษย์ในหลากหลายด้าน โดยลักษณะคุณสมบัติของปัญญาประดิษฐ์ที่มีความซับซ้อน คาดเดายาก และเป็นอิสระจากการควบคุมของมนุษย์ ทำให้ปัญญาประดิษฐ์แตกต่างจากสินค้าในอดีต คุณสมบัติที่แตกต่างนี้ย่อมทำให้ความรับผิดของปัญญาประดิษฐ์มีความซับซ้อนและแตกต่างจากที่กฎหมายในบริบทดั้งเดิมเคยดำเนินการ ทำให้ต้องมีการศึกษาและแก้กฎหมายเกี่ยวกับความรับผิดของสินค้าและบริการเสียใหม่

            บทความนี้เน้นที่การวิเคราะห์ทฤษฎีความรับผิดขององค์กรในผลิตภัณฑ์ที่ชำรุดบกพร่องโดยเฉพาะผลิตภัณฑ์สินค้าและบริการที่เกี่ยวข้องกับปัญญาประดิษฐ์ โดยวิเคราะห์ว่าจะสามารถ
นำทฤษฎีดังกล่าวมาใช้กับความรับผิดของปัญญาประดิษฐ์ได้อย่างไรบ้าง ทั้งนี้โดยมีข้อบังคับของสหภาพยุโรปว่าด้วยความรับผิดของผลิตภัณฑ์ 2024/2853 เป็นกรณีศึกษา โดยจะวิเคราะห์
ความเหมาะสมของข้อบังคับของสหภาพยุโรปกับทฤษฎีความรับผิดขององค์กรว่ามีความเกี่ยวพันกันอย่างไร และทางสหภาพยุโรปนำหลักการทางทฤษฎีมาใช้ปรับปรุงแก้ไขข้อบังคับอย่างไร จากนั้น
จึงศึกษาหัวข้อที่สำคัญที่ทางสหภาพยุโรปแก้ไขปรับปรุงให้เหมาะสมกับความผิดของปัญญาประดิษฐ์ อาทิการสร้างนิยามใหม่ของผู้ประกอบการ การขยายคำจำกัดความของผลิตภัณฑ์และขยายขอบเขตอำนาจของกฎหมายให้ครอบคลุมถึงบริการ การเพิ่มข้อสันนิษฐานของภาระการพิสูจน์ ข้อสันนิษฐานของความชำรุดบกพร่องของสินค้า เป็นต้น ทั้งนี้ในบทความจะวิเคราะห์จุดอ่อนและจุดแข็งของกฎหมายดังกล่าว จากนั้นจึงวิเคราะห์ว่าประเทศไทยควรยืมหลักการจากสหภาพยุโรปเพื่อมาปรับปรุงแก้ไขพระราชบัญญัติความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย พ.ศ. 2551 หรือไม่อย่างไร

            ซึ่งผลจากการวิเคราะห์พบว่า กฎหมายว่าด้วยความรับผิดต่อผลิตภัณฑ์ที่ชำรุดบกพร่องของประเทศไทยควรขยายกรอบคำจำกัดความของคำว่าผู้ประกอบการให้ครอบคลุมถึงผู้ประกอบธุรกิจเกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์ ควรขยายคำจำกัดความของสินค้าให้ครอบคลุมถึงสินค้าที่มีรูปร่างและไม่มีรูปร่าง เคลื่อนที่ได้และเคลื่อนที่ไม่ได้ รวมถึงขยายกรอบขอบเขตของกฎหมายให้รวมถึงบริการ นอกจากนั้น กฎหมายไทยควรมีข้อสันนิษฐานความบกพร่องของสินค้าและข้อสันนิษฐานการผลักภาระการพิสูจน์ให้กับผู้ประกอบการในสินค้าและบริการที่เกี่ยวข้องกับปัญญาประดิษฐ์ รวมถึงขยายนิยามความเสียหายให้ครอบคลุมถึงความเสียหายจากการสูญเสียข้อมูลหรือข้อมูลถูกทำลาย ทั้งนี้ที่สำคัญที่สุดประเทศไทยควรคำนึงถึงการยกเว้นความรับผิดของผู้ประกอบการในกรณีที่ ณ เวลาที่ปล่อยสินค้าและบริการออกสู่ตลาดยังไม่มีหลักฐานข้อมูลทางวิทยาศาสตร์หรือการค้นพบใดที่แสดงว่าสินค้าหรือบริการนั้นเป็นอันตรายต่อผู้บริโภค ทั้งหมดนี้เป็นสิ่งที่ประเทศไทยควรดำเนินการให้สอดคล้องกับทฤษฎีความรับผิดขององค์กรและสร้างดุลยภาพระหว่างผลประโยชน์ของผู้ผลิตและผู้บริโภค