มาตรการทางกฎหมายเพื่อรองรับการปลดระวางถ่านหินในประเทศไทย

บทคัดย่อ

ในปัจจุบันทั่วโลกกำลังเผชิญหน้ากับปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศซึ่งส่งผลกระทบต่อการดำรงชีวิตของมนุษย์ ประเทศไทยก็เป็นประเทศหนึ่งที่ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเช่นเดียวกัน ด้วยเหตุดังกล่าว จึงทำให้เกิดความร่วมมือระหว่างประเทศเพื่อแก้ไขปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ได้แก่ ความตกลงปารีส ซึ่งมีการกำหนดเป้าหมายระดับโลกร่วมกันในการพยายามควบคุมการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิไม่ให้เกิน 1.5 องศาเซลเซียส เมื่อเทียบกับยุคก่อนอุตสาหกรรม และเพื่อที่จะบรรลุเป้าหมายดังกล่าว มีความจำเป็นอย่างยิ่งที่ทั่วโลกจะต้องร่วมมือกันในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิให้เป็นศูนย์ภายในกลางศตวรรษนี้ หนึ่งในมาตรการที่แต่ละประเทศนำมาใช้เพื่อช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกก็คือ การปลดระวางถ่านหินเพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงในการผลิตไฟฟ้า อย่างไรก็ตาม การปลดระวางถ่านหินย่อมส่งผลกระทบต่อแรงงานและการจ้างงานที่เกี่ยวเนื่องกับโรงไฟฟ้าถ่านหินอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ดังนั้น ในการกำหนดมาตรการทางกฎหมายเพื่อรองรับการปลดระวางถ่านหินจึงต้องคำนึงถึงการเปลี่ยนผ่านที่เป็นธรรม (just transition) ด้วย

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ในการศึกษาว่ามาตรการทางกฎหมายของประเทศไทยในปัจจุบันเพียงพอหรือไม่ในการเอื้อให้เกิดการปลดระวางถ่านหินภายในประเทศ และหากไม่เพียงพอ จะมีแนวทางอย่างไรในการปรับปรุงหรือแก้ไขกฎหมายของประเทศไทยเพื่อสนับสนุนให้เกิดการปลดระวางถ่านหินให้เกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม และเพื่อบรรลุเป้าหมายในการพัฒนาที่ยั่งยืน โดยงานวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัย โดยศึกษาเชิงวิเคราะห์หลักกฎหมาย (doctrinal analysis) และการศึกษากฎหมายเปรียบเทียบ (comparative study) ด้วยการศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายของไทยกับกฎหมายของประเทศเยอรมนีและแคนาดา การศึกษาวิจัยนี้ใช้วิธีศึกษาวิจัยเชิงเอกสาร (Documentary research) เป็นหลัก โดยศึกษาข้อมูลจากอนุสัญญาระหว่างประเทศ กฎหมายและนโยบายของไทยและต่างประเทศที่เกี่ยวข้อง หนังสือ บทความ ข้อมูลสถิติ รายงานของหน่วยงาน เอกสารอื่น ๆ ตลอดจนข้อมูลในฐานข้อมูลออนไลน์ เพื่อนำมาประกอบในการวิเคราะห์และจัดทำข้อเสนอในการปรับปรุงแก้ไขกฎหมายของไทยในการปลดระวางถ่านหิน   

จากการศึกษาวิจัยพบว่า นโยบายของรัฐในการปลดระวางถ่านหินของประเทศไทยในปัจจุบันยังคงขาดความชัดเจน ซึ่งย่อมทำให้การปลดระวางถ่านหินเพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงในการผลิตไฟฟ้าไม่อาจเกิดขึ้นได้อย่างเป็นรูปธรรม รัฐบาลจึงควรจะต้องมีการกำหนดนโยบายการปลดระวางถ่านหินเพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงในการผลิตไฟฟ้าอย่างชัดเจนในนโยบายระดับประเทศ และควรมีการตรากฎหมายเฉพาะในระดับพระราชบัญญัติเพื่อรองรับนโยบายการปลดระวางถ่านหิน โดยประกอบด้วยเนื้อหาที่สำคัญสองส่วน ส่วนแรก ได้แก่ มาตรการเร่งในการปลดระวางถ่านหิน และส่วนที่สอง มาตรการในการสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านที่เป็นธรรม นอกจากนั้นแล้วรัฐบาลควรจะต้องกำหนดมาตรการในการส่งเสริมพลังงานหมุนเวียนเพื่อนำมาใช้ผลิตไฟฟ้าเพื่อทดแทนการยกเลิกการใช้ถ่านหินเพื่อเป็นเชื้อเพลิงเพื่อไม่ให้กระทบต่อความมั่นคงด้านพลังงานของประเทศด้วย