ปัญหาการรื้อฟื้นคดีอาญาขึ้นพิจารณาใหม่ของประเทศไทย : ศึกษาเปรียบเทียบกับกฎหมายเยอรมัน

บทคัดย่อ

แม้ในปัจจุบันประเทศไทยจะมีกฎหมายในการดำเนินคดีกับผู้กระทาความผิดตั้งแต่ในชั้นสอบสวนของพนักงานสอบสวนจนถึงชั้นพิจารณาคดีในศาลเพื่อเป็นหลักประกันว่าผู้เสียหาย และผู้กระทำความผิดจะได้รับการพิจารณาคดีอย่างเป็นธรรมก็ตาม แต่ปัญหาความผิดพลาดของกระบวนการยุติธรรมก็ยังเกิดขึ้นได้ พระราชบัญญัติการรื้อฟื้นคดีอาญาขึ้นพิจารณาใหม่ พ.ศ. 2526 จึงเป็นกฎหมายที่เปิดโอกาสให้แก่ผู้บริสุทธิ์ที่ไม่ได้รับความเป็นธรรมในการพิจารณาคดีได้มีสิทธิ ขอรื้อฟื้นคดีอาญาขึ้นพิจารณาใหม่ได้ แต่เนื่องจากการรื้อฟื้นคดีอาญาขึ้นพิจารณาใหม่นั้นเป็นวิธีการแก้ไขผลของคาพิพากษาอันถึงที่สุดแล้ว จึงเป็นการกระทบกระเทือนต่อหลักความศักดิ์สิทธิ์ แห่งคาพิพากษา หลักเกณฑ์และเงื่อนไขที่จะรื้อฟื้นคดีอาญาขึ้นพิจารณาใหม่ จึงต้องมีการบัญญัติไว้อย่างละเอียด รอบคอบ และรัดกุมมากที่สุด การรื้อฟื้นคดีอาญาขึ้นพิจารณาใหม่ในปัจจุบันจึงทำได้ยาก ส่งผลให้กระบวนการยุติธรรมยังไม่มีความศักดิ์สิทธิ์และน่าเชื่อถือมากพอที่จะทาให้สังคมเกิดความสงบเรียบร้อย วิทยานิพนธ์ฉบับนี้จึงมีวัตถุประสงค์ในการวิเคราะห์ปัญหาที่จะส่งผลกระทบต่อการรื้อฟื้นคดีอาญาขึ้นพิจารณาใหม่ รวมถึงวิเคราะห์ว่าการรื้อฟื้นคดีอาญาขึ้นพิจารณาใหม่นั้นขัดกับหลักกฎหมายทั่วไปหรือไม่ โดยได้มีการนำกฎหมายของเยอรมันมาเปรียบเทียบให้เห็นถึงความเหมือนและความแตกต่าง ซึ่งในการวิเคราะห์นั้น จะวิเคราะห์จากคาพิพากษาศาลฎีกา บทความทางวิชาการ หนังสือและวิทยานิพนธ์
ผลการวิเคราะห์พบว่าปัญหาในการรื้อฟื้นคดีอาญาขึ้นพิจารณาใหม่ของประเทศไทยนั้นเกิดขึ้นจากหลายสาเหตุด้วยกัน ยกตัวอย่างเช่น บทบัญญัติกฎหมาย กล่าวคือ พระราชบัญญัติการรื้อฟื้นคดีอาญาขึ้นพิจารณาใหม่ พ.ศ. 2526 บุคลากรในกระบวนการยุติธรรมตั้งแต่พนักงานสอบสวนจนถึง ผู้พิพากษา และยังมีปัจจัยอื่น เช่น ประชาชนไม่มีความรู้กฎหมาย ไม่มีเงินจ้างทนายความ ดังนั้นจึงควรมีการทบทวนบทบัญญัติกฎหมายกันใหม่อีกครั้งหนึ่ง โดยมีการร่างกฎหมายที่ควรบัญญัติขึ้นไว้ในพระราชบัญญัติการรื้อฟื้นคดีอาญาขึ้นพิจารณาใหม่ พ.ศ. 2526 รวมถึงการแก้ปัญหาการบังคับใช้กฎหมายของประเทศไทยในภาพรวม อาจกล่าวได้ว่าพระราชบัญญัติการรื้อฟื้นคดีอาญาขึ้นพิจารณาใหม่ พ.ศ. 2526 น่าจะต้องได้รับการทบทวนปัญหาในการบังคับใช้กฎหมายอีกครั้งหนึ่งเช่นเดียวกัน