การเมืองและระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างการเมืองกับระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า (Universal Health Coverage: UHC) โดยอธิบายพัฒนาการ แนวคิดเชิงทฤษฎี รูปแบบระบบ UHC ในระดับโลก ระบบ UHC มิได้เป็นเพียงนโยบายด้านสาธารณสุขหรือเครื่องมือทางเทคนิคด้านการเงินสุขภาพ หากแต่เป็น “โครงการทางการเมือง” ที่เกี่ยวข้องกับการจัดสรรทรัพยากรสาธารณะ การนิยามสิทธิของความเป็นพลเมือง และความชอบธรรมของรัฐในสังคมสมัยใหม่ พัฒนาการของระบบหลักประกันสุขภาพตั้งแต่ช่วงก่อนปี พ.ศ. 2545 ซึ่งยังมีความเหลื่อมล้ำสูงในการเข้าถึงบริการสุขภาพ จนถึงจุดเปลี่ยนสำคัญเมื่อหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าถูกยกระดับเป็นนโยบายสาธารณะระดับชาติผ่านนโยบาย “30 บาทรักษาทุกโรค” และการตราพระราชบัญญัติหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2545 การจัดตั้งสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ในฐานะผู้ซื้อบริการสะท้อนการออกแบบเชิงสถาบันเพื่อถ่วงดุลอำนาจรัฐและระบบราชการ พร้อมทั้งเปิดพื้นที่ให้ภาคประชาชนมีส่วนร่วมในกระบวนการกำหนดนโยบาย ปัจจุบัน ระบบ UHC กำลังเผชิญทั้งในประเทศไทยและระดับโลก ได้แก่ ความยั่งยืนทางการคลัง การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากร ภาระโรค
ไม่ติดต่อเรื้อรัง และความเหลื่อมล้ำภายในระบบที่เรียกว่าถ้วนหน้า
โดยสรุป ความสำเร็จของระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าในประเทศไทยเกิดจากการผสานกันของเจตจำนงทางการเมือง หลักฐานเชิงวิชาการ และการมีส่วนร่วมของภาคประชาชน อย่างไรก็ตาม การธำรงรักษาความเป็น “ถ้วนหน้า” จำเป็นต้องอาศัยกลไกเชิงสถาบันที่เข้มแข็ง ธรรมาภิบาลที่โปร่งใส และ การออกแบบระบบที่เอื้อต่อความเป็นธรรมทางสังคมในระยะยาว
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
- บทความหรือข้อคิดเห็นใดๆ ในวารสารคุณภาพชีวิตกับกฎหมายเป็
- กองบรรณาธิการไม่สงวนสิทธิ์
เอกสารอ้างอิง
คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา. (2564). รายงานผลการพิจารณาศึกษาเรื่อง การปฏิรูปหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าของประเทศไทยเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน (Thai universal health coverage reform for sustainable development).
https://www.senate.go.th/assets/portals/122/fileups/146/ files/รวมไฟล์รายงานหลักประกันสุขภาพ%20PDF(1).pdf
เจาะลึกระบบสุขภาพ (2565): ผลการศึกษาปฏิรูป ‘หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าไทย’ สรุป 3 ข้อเสนอสร้างความยั่งยืน–เพิ่มประสิทธิภาพต่อเนื่อง. https://www.hfocus.org/content/2022/03/24683
สำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ. (2566). รายงานการประชุมระดับชาติด้านหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าของประเทศไทย พ.ศ. 2566: ทบทวนอดีต และแถลงการณ์สู่อนาคต.
https://www.resourceihpp.com/site/materialdetailuniversal/6184dfe1-18ea-459f-bc45-259ff68f76c6
สำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ. (ไม่ปรากฏปี). บทเรียนการพัฒนาระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าในประเทศไทย. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข.
สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข. (ไม่ปรากฏปี). 20 ปี หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า: ความสำเร็จ ความท้าทาย และอนาคต. กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข.
สถาบันวิจัยเพื่่อการพัฒนาประเทศไทย (2559, กรกฎาคม). กลไกกลางเพื่อการบูรณาการระบบหลักประกันสุขภาพ The Harmonization of Thailand Health Insurance Systems ISBN 978-616-92250-1-0
Greer S. L., Méndez C. A. (2015). Universal health coverage: A political struggle and governance challenge. American Journal of Public Health, 105(Suppl 5), S637–S639. https://doi.org/10.2105/AJPH.2015.302733.
Hughes D., Leethongdee S. (2007). Universal coverage in the land of smiles: Lessons from Thailand’s 30 baht health reforms. Health Affairs, 26(4), 999–1008. https://doi.org/10.1377/hlthaff.26.4.999.
Kutzin J. (2011, November 21). Bismarck vs. Beveridge: Is there increasing convergence between health financing systems? World Health Organization.
Nguyen A. (2017, August 15). International health care systems part 1: The Beveridge model. Morning Sign Out. https://morningsignout.com/international-health-care-systems-part-1-the-beveridge-model/
NHSO. (2024). Universal health coverage system overview.
Patcharanarumol W., et al. (2011). Thailand’s universal coverage scheme: Achievements and challenges. World Health Report Background Paper.
Premiership of Thaksin Shinawatra. (nd.) Premiership of Thaksin Shinawatra. https://en.wikipedia.org/wiki/Premiership_of_Thaksin_Shinawatra?utm
Tangcharoensathien V., Patcharanarumol W., Kulthanmanusorn A., Saengruang N., Kosiyaporn H. (2019). The political economy of UHC reform in Thailand: Lessons for low- and middle-income countries. Health Systems & Reform, 5(3), 195–208. https://doi.org/10.1080/23288604.2019.1630595.
Tangcharoensathien V, Witthayapipopsakul W, Panichkriangkrai W, et al. (2020). Health systems development in Thailand: A solid platform for successful implementation of universal health coverage. The Lancet, 391(10126), 1205–1223.
Wangkiat, P. (2017, November 26). Health care on life support. Bangkok Post.
World Health Organization. (2010). Health systems financing: The path to universal coverage. WHO.
World Health Organization. (2025). Universal health coverage (UHC).
