The Rational Drug Use Policy Implementation of health facilities of the ministry of public health (MoPH)
Article Sidebar
Published:
Jul 1, 2021
Keywords:
policy implementation national drug policy rational drug use drug selection drug procurement drug use evaluation
Main Article Content
Abstract
To promote Rational Drug Use (RDU) of the national drug policy (2011) and national drug system development strategy (2012-2016), it depends on an operation of health facilities to implement the RDU policy. Considering the characteristics of health facilities of the ministry of public health (MoPH), however, each hospital retains de facto an independence of pharmaceutical management because of hospital’s capacities and its styles of management depending on contexts of pharmaceutical issues in each hospital as well as a difference of hospital’s capacity and intention for complying RDU laws and regulations. For these reasons, results of implementing the policy in hospitals of the MoPH in three issues comprising of drug selection, drug procurement, and drug use evaluation is inconsistent with the national drug policy that shows “gaps” between the policy intention and the policy implementation in hospitals.
Article Details
How to Cite
Meesuk, A. (2021). The Rational Drug Use Policy Implementation of health facilities of the ministry of public health (MoPH). Political Science Review, 5(2). retrieved from https://so05.tci-thaijo.org/index.php/RatthasatNithet/article/view/188608
Section
Academic article
References
ASTVผู้จัดการออนไลน์. "คลี่ปม‘ซูโดอีเฟดรีน’ ทุจริตยาแก้หวัด...ผลิตยาบ้า!." https://www.manager.co.th/Weekend/ViewNews.aspx?NewsID=9550000040716&TabID=3& (สืบค้นเมื่อวันที่ 1 มกราคม 2559).
Hfocus. "“ซูโดอีเฟดรีน”ล่องหน สะท้อนปัญหาระบบยาไทย." https://www.hfocus.org/content/2012/05/114 (สืบค้นเมื่อวันที่ 17 ตุลาคม 2558).
กนกวรรณ กำลังพัฒนา. "ความผันแปรระหว่างโรงพยาบาลของราคาเบิกจ่ายยาในบัญชียาหลักแห่งชาติที่มีราคากลาง." วิทยานิพนธ์เภสัชศาสตร์มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 2556.
กรมบัญชีกลาง. แนวทางการตรวจสอบ การเบิกจ่ายเงินสวัสดิการเกี่ยวกับการรักษาพยาบาลข้าราชการของส่วนราชการ (เฉพาะที่ไม่ได้อยู่ในระบบการจ่ายตรงค่ารักษาพยาบาล). กรุงเทพมหานคร: สำนักกำกับและพัฒนาการตรวจสอบภาครัฐ กรมบัญชีกลาง, 2554.
กค 0408.3/ว 460 การตรวจสอบการเบิกจ่ายเงินสวัสดิการเกี่ยวกับการรักษาพยาบาลข้าราชการของส่วนราชการ, กรมบัญชีกลาง กระทรวงการคลัง. กค 0408.3/ว 460, 26 ธันวาคม 2554.
กค 0422.2/ว 45 ซ้อมความเข้าใจเกี่ยวกับการใช้สิทธิในระบบเบิกจ่ายตรงเงินสวัสดิการเกี่ยวกับการรักษาพยาบาล, กระทรวงการคลัง. กค 0422.2/ว 45, 7 มิถนายน 2555.
กฎกระทรวงแบ่งส่วนราชการสำนักงานปลัดกระทรวง กระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2560, ราชกิจจานุเบกษา
เล่มที่ 134 ตอนที่ 64ก (14 มิถุนายน 2560): 4-14.
กลุ่มข้อมูลข่าวสารสุขภาพ กองยุทธศาสตร์และแผนงาน กระทรวงสาธารณสุข. รายงานข้อมูลทรัพยากรสาธารณสุข พ.ศ.2559. กรุงเทพมหานคร: กองยุทธศาสตร์และแผนงาน กระทรวงสาธารณสุข, 2560.
กองควบคุมวัตถุเสพติด สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. "ซูโดอีเฟดรีน (Pseudoephedrine)." https://narcotic.fda.moph.go.th/welcome/?p=2720. (สืบค้นเมื่อวันที่ 15 มกราคม 2559).
กองควบคุมวัตถุเสพติด สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. "การดำเนินการควบคุมกำกับดูแล Pseudoephedrine ของอย." https://narcotic.fda.moph.go.th/welcome/?p=2720 (สืบค้นเมื่อวันที่ 14 เมษายน 2559).
กองบริหารการสาธารณสุข กระทรวงสาธารณสุข. "โปรแกรมระบบรายงานและข้อมูลข่าวสารกิจกรรมการปฏิบัติงานทางเภสัชกรรม." https://203.157.3.54/hssd1/umd/HSS_PRARMACY/report/report_2.php (สืบค้นเมื่อวันที่ 19 เมษายน 2559).
กองบริหารการสาธารณสุข กระทรวงสาธารณสุข. "มูลค่าการจัดซื้อเวชภัณฑ์ร่วมเทียบกับมูลค่าการจัดซื้อเวชภัณฑ์ทั้งหมด." https://203.157.3.54/hssd1/???b3B0aW9uPXJlcG9ydCZtb2R1bGU9cmVwb3J0JnVtZD1hcHAxJkZpc1llYXI9MjU1OSZxPSZtb2Q9cmVwb3J0X21haW40JlpvbmVJRD0mWm9uZVNlcnZJRD0mUHJvdmluY2VJRD0mYXJlYV90eXBlPSZncm91cF89JnNldF89MyZDaGtab25lPSZQcm92aW5jZUlEX3ZpZXc9JlZpZXc9WSY= (สืบค้นเมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2559).
คณะกรรมการพัฒนาระบบยาแห่งชาติ. นโยบายแห่งชาติด้านยาพ.ศ. 2554 และยุทธศาสตร์การพัฒนาระบบยาแห่งชาติพ.ศ.2555-2559. กรุงเทพมหานคร: สำนักยา สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา, 2554.
คณะอนุกรรมการพัฒนาบัญชียาหลักแห่งชาติ. คู่มือการใช้ยาอย่างสมเหตุผลตามบัญชียาหลักแห่งชาติ เล่มที่ 1 ยาระบบทางเดินอาหาร. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย, 2552.
คณะอนุกรรมการส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผล. คู่มือการดำเนินงานโครงการโรงพยาบาลส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผล (Rational Drug Use Hospital Manual). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย, 2558.
คทา บัณฑิตานุกูล, สุนันทา โอศิริ, พัชราภรณ์ ปัญญาวุฒิไกร, และ ฉัตรวรัญ องคสิงห์. อนาคตระบบยาของคนไทยในระบบสุขภาพแห่งชาติในอีก 10 ปีข้างหน้า (พ.ศ. 2546-2555). กรุงเทพมหานคร: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข, 2547.
เดือนเด่น นิคมบริรักษ์ และ กิตติพงษ์ เรือนทิพย์. โครงการศึกษาแนวทางการปฏิรูปองค์กรเพื่อปรับปรุงประสิทธิภาพในการบริหารจัดการระบบสวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการ. กรุงเทพมหานคร: สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย, 2554.
ไทยรัฐออนไลน์. "สธ.แนะใช้ยาอย่างสมเหตุผล ลดดื้อยา-รายจ่ายยืดเยื้อ." https://www.thairath.co.th/content/edu/108774. (สืบค้นเมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน 2558).
โพสต์ทูเดย์, "ชำแหละเครือข่ายทุจริตยาข้าราชการ."
https://www.posttoday.com/analysis/economy/36694. (สืบค้นเมื่อวันที่ 30 มิถุนายน 2553).
ระพีพรรณ ฉลองสุข and จรัสพร ตันติไชยากุล. "การเปรียบเทียบราคายาที่ผ่านการจัดซื้อโดยตรงกับการจัดซื้อยาร่วมกันของโรงพยาบาลในเขตตรวจราชการสาธารณสุขที่ 4." วารสารวิจัยวิทยาศาสตร์การแพทย์ 18, ฉ. 1 (2547): 9-22.
รุ่งทิวา หมื่นปา, เจริญ ตรีศักดิ์, ชุติมา อรรคลีพันธุ์, สุพล ลิมวัฒนานนท์, บัญญัติ สิทธิธัญกิจ, จุฬาภรณ์ ลิมวัฒนานนท์, อารีวรรณ เชี่ยวชาญวัฒนา, and วิโรจน์ ตั้งเจริญเสถียร. "พรมแดนแห่งความรู้: หนึ่งทศวรรษของการประเมินการใช้ยาในโรงพยาบาล." วารสารวิชาการสาธารณสุข 13, ฉ. 2 (มีนาคม-เมษายน 2547): 277-90.
รายงานการประชุมคณะกรรมการเภสัชกรรมและการบำบัดครั้งที่ 6/2551 วันที่ 7 กรกฎาคม 2551, โรงพยาบาลสระบุรี, 7 กรกฎาคม 2551.
รายงานการประชุมคณะกรรมการเภสัชกรรมและการบำบัดครั้งที่ 2/2551 วันที่ 9 พฤศจิกายน 2550, โรงพยาบาลสระบุรี, 9 พฤศจิกายน 2550.
รายงานการประชุมคณะกรรมการเภสัชกรรมและการบำบัดครั้งที่ 7/2551 วันที่ 13 สิงหาคม 2551, โรงพยาบาลสระบุรี, 13 สิงหาคม 2551.
รายงานการประชุมคณะกรรมการเภสัชกรรมและการบำบัดครั้งที่ 5/2551 วันที่ 24 มิถุนายน 2551, โรงพยาบาลสระบุรี, 24 มิถุนายน 2551.
ศรีเพ็ญ ตันติเวสส. ทบทวนสภาพปัญหาและการวิจัยเกี่ยวกับระบบยาของประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์ กระทรวงสาธารณสุข, 2550.
ศูนย์ข้อมูลข่าวสารด้านเวชภัณฑ์ กระทรวงสาธารณสุข. "การประเมินมาตรฐานความปลอดภัยด้านยาโรงพยาบาล ปีงบประมาณ 2558." https://dmsic.moph.go.th/dmsic/index.php?&p=1&type=3&t=3&id=24&n_id=4611&sec=2 (สืบค้นเมื่อวันที่ 19 เมษายน 2560).
สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข. "โรงพยาบาลส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผล: โรงพยาบาลทั่วไทย ใช้ยาคุ้มค่า ปลอดภัย ไม่ซ้ำซ้อน." HSRI Forum ฉบับพิเศษ (2557): 24-25.
สยามรัฐ. "บัญชีกลางดึงปปท. จับผิดทุจริตยา." สยามรัฐ 25 มีนาคม 2553.
สัมฤทธิ์ ศรีธำรงสวัสดิ์ และคณะ. การใช้ยา ผลกระทบต่อค่าใช้จ่าย และมาตรการควบคุมการใช้ยาของโรงพยาบาลนำร่อง กรณีผู้ป่วยนอก ในระบบจ่ายตรงสวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการ ปีงบประมาณ 2552. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานวิจัยเพื่อการพัฒนาหลักประกันสุขภาพไทย, 2553.
สายศิริ ด่านวัฒนะ และ อภิญญา อิสระชาญพานิช. ถอดบทเรียนการดำเนินมาตรการส่งเสริมและกำกับการใช้ยาในโรงพยาบาลต้นแบบ 3 แห่ง. นนทบุรี: สำนักงานวิจัยเพื่อการพัฒนาหลักประกันสุขภาพไทย (สวปก.), 2555.
สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข กระทรวงสาธารณสุข. การพัฒนาประสิทธิภาพระบบบริหารเวชภัณฑ์ กระทรวงสาธารณสุข. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก, 2542.
สำนักตรวจราชการกระทรวงสาธารณสุข สำนักตรวจและประเมินผล. แผนการตรวจราชการกระทรวงสาธารณสุขประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2558. นนทบุรี: สำนักตรวจราชการกระทรวงสาธารณสุข สำนักตรวจและประเมินผล กระทรวงสาธารณสุข, 2558.
สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์ กระทรวงสาธารณสุข. "ยุทธศาสตร์กระทรวงสาธารณสุข ปีงบประมาณ พ.ศ. 2559 " https://bps.moph.go.th/new_bps/sites/default/files/mophplan_2559_final_0.pdf (สืบค้นเมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม 2560).
สำนักยา สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. "ยุทธศาสตร์ 2 ด้านการใช้ยาอย่างสมเหตุผล." https://goo.gl/pbEBZ5. (สืบค้นเมื่อวันที่ 24 ธันวาคม 2558).
สุวิทย์ วิบุลผลประเสริฐ, วิชัย โชควิวัฒน, และ ศรีเพ็ญ ตันติเวสส (บรรณาธิการ). ระบบยาของประเทศไทย. นนทบุรี: สำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพ, 2545.
อัปสร บุญยัง. "การประเมินการจัดซื้อยาร่วมระดับเขต: กรณีศึกษาเขตตรวจราชการที่ 2." วารสารองค์การเภสัชกรรม 35, ฉ. 1 (ตุลาคม 2551-มีนาคม 2552): 3-19.
เอกวีร์ มีสุข. "การเมืองของการนำนโยบายแห่งชาติด้านยาไปปฏิบัติ: ศึกษาเปรียบเทียบระหว่างคัดเลือกยาเข้าสู่บัญชียาหลักแห่งชาติและการใช้ยาอย่างสมเหตุสมผล." วิทยานิพนธ์รัฐศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2558.
Gerald, Michael C. "National Drug Policy and Rational Drug Use: A Model Curriculum for Developing Countries." Journal of Clinical Epidemiology 44, no. Supplement 2 (1991): 95-99.
Holloway, Kathleen A. and Terry Green. Drug and Therapeutics Committees: A Practical Guide. Geneva: World Health Organization, 2003.
Kettl, Donald F. and James W. Fesler. The Politics of the Administrative Process. Maryland: CQPress, 2009.
Klijin, Erik-Hans and Joop F.M. Koppenjan. "Governance Network Theory: Past, Present and Future." Policy & Politics 40, no. 4 (2012): 587-606.
Management Sciences for Health and World Health Organization. Drug and Therapeutics Committee Training Course. Arlington, VA: Management Sciences for Health, 2007.
Parson, Wayne. Public Policy: An Introduction to the Theory and Practice of Policy Analysis. Cheltenham: Edward Elgar Publishing, 1997.
Pollitt, Christopher and Geert Bouckaert. Public Management Reform: A Comparative Analysis - New Public Management, Governance, and the Neo-Weberian State. Oxford: Oxford University Press, 2011.
Seiter, Andreas. A Practical Approach to Pharmaceutical Policy. Washington, D.C.: World Bank, 2010.
Traulsen, Janine Morgall and Anna Birna Almarsdóttir. "The Argument for Pharmaceutical Policy." Pharmacy World and Science 27, no. 1 (February 2005): 7-12.
USAID. The Health System Assessment Approach: A How-to Manual Version 2.0. North Bethesda: Health System 2020, USAID, 2012.
World Bank. "Pharmaceutical Policy." https://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/TOPICS/EXTHEALTHNUTRITIONANDPOPULATION/EXTHSD/0,,contentMDK:22300931~menuPK:376799~pagePK:148956~piPK:216618~theSitePK:376793~isCURL:Y~isCURL:Y~isCURL:Y,00.html. (accessed Jun 29, 2015).
World Health Organiation. How to Develop and Implement a National Drug Policy. Malta: World Health Organiation, 2001.
Wu, Xun, M. Ramesh, Michael Howlett, and Scott Fritzen. The Public Policy Primer: Managing the Policy Process. London: Routledge, 2010.
ผู้ให้สัมภาษณ์ ก., สัมภาษณ์โดย เอกวีร์ มีสุข, กรุงเทพมหานคร, 23 พฤษภาคม 2556.
ผู้ให้สัมภาษณ์ ง., สัมภาษณ์โดย เอกวีร์ มีสุข, กรุงเทพมหานคร, 11 ตุลาคม 2556.
ผู้ให้สัมภาษณ์ จ., สัมภาษณ์โดย เอกวีร์ มีสุข, กรุงเทพมหานคร, 14 ตุลาคม 2556 และ 5 กันยายน 2557.
ผู้ให้สัมภาษณ์ ฉ., สัมภาษณ์โดย เอกวีร์ มีสุข, กรุงเทพมหานคร, 11 พฤศจิกายน 2556.
ผู้ให้สัมภาษณ์ ฒ., สัมภาษณ์โดย เอกวีร์ มีสุข, ปทุมธานี, 8 ตุลาคม 2558.
ผู้ให้สัมภาษณ์ ฌ., สัมภาษณ์โดย เอกวีร์ มีสุข, ปทุมธานี, 8 ตุลาคม 2558.
Hfocus. "“ซูโดอีเฟดรีน”ล่องหน สะท้อนปัญหาระบบยาไทย." https://www.hfocus.org/content/2012/05/114 (สืบค้นเมื่อวันที่ 17 ตุลาคม 2558).
กนกวรรณ กำลังพัฒนา. "ความผันแปรระหว่างโรงพยาบาลของราคาเบิกจ่ายยาในบัญชียาหลักแห่งชาติที่มีราคากลาง." วิทยานิพนธ์เภสัชศาสตร์มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 2556.
กรมบัญชีกลาง. แนวทางการตรวจสอบ การเบิกจ่ายเงินสวัสดิการเกี่ยวกับการรักษาพยาบาลข้าราชการของส่วนราชการ (เฉพาะที่ไม่ได้อยู่ในระบบการจ่ายตรงค่ารักษาพยาบาล). กรุงเทพมหานคร: สำนักกำกับและพัฒนาการตรวจสอบภาครัฐ กรมบัญชีกลาง, 2554.
กค 0408.3/ว 460 การตรวจสอบการเบิกจ่ายเงินสวัสดิการเกี่ยวกับการรักษาพยาบาลข้าราชการของส่วนราชการ, กรมบัญชีกลาง กระทรวงการคลัง. กค 0408.3/ว 460, 26 ธันวาคม 2554.
กค 0422.2/ว 45 ซ้อมความเข้าใจเกี่ยวกับการใช้สิทธิในระบบเบิกจ่ายตรงเงินสวัสดิการเกี่ยวกับการรักษาพยาบาล, กระทรวงการคลัง. กค 0422.2/ว 45, 7 มิถนายน 2555.
กฎกระทรวงแบ่งส่วนราชการสำนักงานปลัดกระทรวง กระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2560, ราชกิจจานุเบกษา
เล่มที่ 134 ตอนที่ 64ก (14 มิถุนายน 2560): 4-14.
กลุ่มข้อมูลข่าวสารสุขภาพ กองยุทธศาสตร์และแผนงาน กระทรวงสาธารณสุข. รายงานข้อมูลทรัพยากรสาธารณสุข พ.ศ.2559. กรุงเทพมหานคร: กองยุทธศาสตร์และแผนงาน กระทรวงสาธารณสุข, 2560.
กองควบคุมวัตถุเสพติด สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. "ซูโดอีเฟดรีน (Pseudoephedrine)." https://narcotic.fda.moph.go.th/welcome/?p=2720. (สืบค้นเมื่อวันที่ 15 มกราคม 2559).
กองควบคุมวัตถุเสพติด สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. "การดำเนินการควบคุมกำกับดูแล Pseudoephedrine ของอย." https://narcotic.fda.moph.go.th/welcome/?p=2720 (สืบค้นเมื่อวันที่ 14 เมษายน 2559).
กองบริหารการสาธารณสุข กระทรวงสาธารณสุข. "โปรแกรมระบบรายงานและข้อมูลข่าวสารกิจกรรมการปฏิบัติงานทางเภสัชกรรม." https://203.157.3.54/hssd1/umd/HSS_PRARMACY/report/report_2.php (สืบค้นเมื่อวันที่ 19 เมษายน 2559).
กองบริหารการสาธารณสุข กระทรวงสาธารณสุข. "มูลค่าการจัดซื้อเวชภัณฑ์ร่วมเทียบกับมูลค่าการจัดซื้อเวชภัณฑ์ทั้งหมด." https://203.157.3.54/hssd1/???b3B0aW9uPXJlcG9ydCZtb2R1bGU9cmVwb3J0JnVtZD1hcHAxJkZpc1llYXI9MjU1OSZxPSZtb2Q9cmVwb3J0X21haW40JlpvbmVJRD0mWm9uZVNlcnZJRD0mUHJvdmluY2VJRD0mYXJlYV90eXBlPSZncm91cF89JnNldF89MyZDaGtab25lPSZQcm92aW5jZUlEX3ZpZXc9JlZpZXc9WSY= (สืบค้นเมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2559).
คณะกรรมการพัฒนาระบบยาแห่งชาติ. นโยบายแห่งชาติด้านยาพ.ศ. 2554 และยุทธศาสตร์การพัฒนาระบบยาแห่งชาติพ.ศ.2555-2559. กรุงเทพมหานคร: สำนักยา สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา, 2554.
คณะอนุกรรมการพัฒนาบัญชียาหลักแห่งชาติ. คู่มือการใช้ยาอย่างสมเหตุผลตามบัญชียาหลักแห่งชาติ เล่มที่ 1 ยาระบบทางเดินอาหาร. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย, 2552.
คณะอนุกรรมการส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผล. คู่มือการดำเนินงานโครงการโรงพยาบาลส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผล (Rational Drug Use Hospital Manual). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย, 2558.
คทา บัณฑิตานุกูล, สุนันทา โอศิริ, พัชราภรณ์ ปัญญาวุฒิไกร, และ ฉัตรวรัญ องคสิงห์. อนาคตระบบยาของคนไทยในระบบสุขภาพแห่งชาติในอีก 10 ปีข้างหน้า (พ.ศ. 2546-2555). กรุงเทพมหานคร: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข, 2547.
เดือนเด่น นิคมบริรักษ์ และ กิตติพงษ์ เรือนทิพย์. โครงการศึกษาแนวทางการปฏิรูปองค์กรเพื่อปรับปรุงประสิทธิภาพในการบริหารจัดการระบบสวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการ. กรุงเทพมหานคร: สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย, 2554.
ไทยรัฐออนไลน์. "สธ.แนะใช้ยาอย่างสมเหตุผล ลดดื้อยา-รายจ่ายยืดเยื้อ." https://www.thairath.co.th/content/edu/108774. (สืบค้นเมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน 2558).
โพสต์ทูเดย์, "ชำแหละเครือข่ายทุจริตยาข้าราชการ."
https://www.posttoday.com/analysis/economy/36694. (สืบค้นเมื่อวันที่ 30 มิถุนายน 2553).
ระพีพรรณ ฉลองสุข and จรัสพร ตันติไชยากุล. "การเปรียบเทียบราคายาที่ผ่านการจัดซื้อโดยตรงกับการจัดซื้อยาร่วมกันของโรงพยาบาลในเขตตรวจราชการสาธารณสุขที่ 4." วารสารวิจัยวิทยาศาสตร์การแพทย์ 18, ฉ. 1 (2547): 9-22.
รุ่งทิวา หมื่นปา, เจริญ ตรีศักดิ์, ชุติมา อรรคลีพันธุ์, สุพล ลิมวัฒนานนท์, บัญญัติ สิทธิธัญกิจ, จุฬาภรณ์ ลิมวัฒนานนท์, อารีวรรณ เชี่ยวชาญวัฒนา, and วิโรจน์ ตั้งเจริญเสถียร. "พรมแดนแห่งความรู้: หนึ่งทศวรรษของการประเมินการใช้ยาในโรงพยาบาล." วารสารวิชาการสาธารณสุข 13, ฉ. 2 (มีนาคม-เมษายน 2547): 277-90.
รายงานการประชุมคณะกรรมการเภสัชกรรมและการบำบัดครั้งที่ 6/2551 วันที่ 7 กรกฎาคม 2551, โรงพยาบาลสระบุรี, 7 กรกฎาคม 2551.
รายงานการประชุมคณะกรรมการเภสัชกรรมและการบำบัดครั้งที่ 2/2551 วันที่ 9 พฤศจิกายน 2550, โรงพยาบาลสระบุรี, 9 พฤศจิกายน 2550.
รายงานการประชุมคณะกรรมการเภสัชกรรมและการบำบัดครั้งที่ 7/2551 วันที่ 13 สิงหาคม 2551, โรงพยาบาลสระบุรี, 13 สิงหาคม 2551.
รายงานการประชุมคณะกรรมการเภสัชกรรมและการบำบัดครั้งที่ 5/2551 วันที่ 24 มิถุนายน 2551, โรงพยาบาลสระบุรี, 24 มิถุนายน 2551.
ศรีเพ็ญ ตันติเวสส. ทบทวนสภาพปัญหาและการวิจัยเกี่ยวกับระบบยาของประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์ กระทรวงสาธารณสุข, 2550.
ศูนย์ข้อมูลข่าวสารด้านเวชภัณฑ์ กระทรวงสาธารณสุข. "การประเมินมาตรฐานความปลอดภัยด้านยาโรงพยาบาล ปีงบประมาณ 2558." https://dmsic.moph.go.th/dmsic/index.php?&p=1&type=3&t=3&id=24&n_id=4611&sec=2 (สืบค้นเมื่อวันที่ 19 เมษายน 2560).
สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข. "โรงพยาบาลส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผล: โรงพยาบาลทั่วไทย ใช้ยาคุ้มค่า ปลอดภัย ไม่ซ้ำซ้อน." HSRI Forum ฉบับพิเศษ (2557): 24-25.
สยามรัฐ. "บัญชีกลางดึงปปท. จับผิดทุจริตยา." สยามรัฐ 25 มีนาคม 2553.
สัมฤทธิ์ ศรีธำรงสวัสดิ์ และคณะ. การใช้ยา ผลกระทบต่อค่าใช้จ่าย และมาตรการควบคุมการใช้ยาของโรงพยาบาลนำร่อง กรณีผู้ป่วยนอก ในระบบจ่ายตรงสวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการ ปีงบประมาณ 2552. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานวิจัยเพื่อการพัฒนาหลักประกันสุขภาพไทย, 2553.
สายศิริ ด่านวัฒนะ และ อภิญญา อิสระชาญพานิช. ถอดบทเรียนการดำเนินมาตรการส่งเสริมและกำกับการใช้ยาในโรงพยาบาลต้นแบบ 3 แห่ง. นนทบุรี: สำนักงานวิจัยเพื่อการพัฒนาหลักประกันสุขภาพไทย (สวปก.), 2555.
สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข กระทรวงสาธารณสุข. การพัฒนาประสิทธิภาพระบบบริหารเวชภัณฑ์ กระทรวงสาธารณสุข. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก, 2542.
สำนักตรวจราชการกระทรวงสาธารณสุข สำนักตรวจและประเมินผล. แผนการตรวจราชการกระทรวงสาธารณสุขประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2558. นนทบุรี: สำนักตรวจราชการกระทรวงสาธารณสุข สำนักตรวจและประเมินผล กระทรวงสาธารณสุข, 2558.
สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์ กระทรวงสาธารณสุข. "ยุทธศาสตร์กระทรวงสาธารณสุข ปีงบประมาณ พ.ศ. 2559 " https://bps.moph.go.th/new_bps/sites/default/files/mophplan_2559_final_0.pdf (สืบค้นเมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม 2560).
สำนักยา สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. "ยุทธศาสตร์ 2 ด้านการใช้ยาอย่างสมเหตุผล." https://goo.gl/pbEBZ5. (สืบค้นเมื่อวันที่ 24 ธันวาคม 2558).
สุวิทย์ วิบุลผลประเสริฐ, วิชัย โชควิวัฒน, และ ศรีเพ็ญ ตันติเวสส (บรรณาธิการ). ระบบยาของประเทศไทย. นนทบุรี: สำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพ, 2545.
อัปสร บุญยัง. "การประเมินการจัดซื้อยาร่วมระดับเขต: กรณีศึกษาเขตตรวจราชการที่ 2." วารสารองค์การเภสัชกรรม 35, ฉ. 1 (ตุลาคม 2551-มีนาคม 2552): 3-19.
เอกวีร์ มีสุข. "การเมืองของการนำนโยบายแห่งชาติด้านยาไปปฏิบัติ: ศึกษาเปรียบเทียบระหว่างคัดเลือกยาเข้าสู่บัญชียาหลักแห่งชาติและการใช้ยาอย่างสมเหตุสมผล." วิทยานิพนธ์รัฐศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2558.
Gerald, Michael C. "National Drug Policy and Rational Drug Use: A Model Curriculum for Developing Countries." Journal of Clinical Epidemiology 44, no. Supplement 2 (1991): 95-99.
Holloway, Kathleen A. and Terry Green. Drug and Therapeutics Committees: A Practical Guide. Geneva: World Health Organization, 2003.
Kettl, Donald F. and James W. Fesler. The Politics of the Administrative Process. Maryland: CQPress, 2009.
Klijin, Erik-Hans and Joop F.M. Koppenjan. "Governance Network Theory: Past, Present and Future." Policy & Politics 40, no. 4 (2012): 587-606.
Management Sciences for Health and World Health Organization. Drug and Therapeutics Committee Training Course. Arlington, VA: Management Sciences for Health, 2007.
Parson, Wayne. Public Policy: An Introduction to the Theory and Practice of Policy Analysis. Cheltenham: Edward Elgar Publishing, 1997.
Pollitt, Christopher and Geert Bouckaert. Public Management Reform: A Comparative Analysis - New Public Management, Governance, and the Neo-Weberian State. Oxford: Oxford University Press, 2011.
Seiter, Andreas. A Practical Approach to Pharmaceutical Policy. Washington, D.C.: World Bank, 2010.
Traulsen, Janine Morgall and Anna Birna Almarsdóttir. "The Argument for Pharmaceutical Policy." Pharmacy World and Science 27, no. 1 (February 2005): 7-12.
USAID. The Health System Assessment Approach: A How-to Manual Version 2.0. North Bethesda: Health System 2020, USAID, 2012.
World Bank. "Pharmaceutical Policy." https://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/TOPICS/EXTHEALTHNUTRITIONANDPOPULATION/EXTHSD/0,,contentMDK:22300931~menuPK:376799~pagePK:148956~piPK:216618~theSitePK:376793~isCURL:Y~isCURL:Y~isCURL:Y,00.html. (accessed Jun 29, 2015).
World Health Organiation. How to Develop and Implement a National Drug Policy. Malta: World Health Organiation, 2001.
Wu, Xun, M. Ramesh, Michael Howlett, and Scott Fritzen. The Public Policy Primer: Managing the Policy Process. London: Routledge, 2010.
ผู้ให้สัมภาษณ์ ก., สัมภาษณ์โดย เอกวีร์ มีสุข, กรุงเทพมหานคร, 23 พฤษภาคม 2556.
ผู้ให้สัมภาษณ์ ง., สัมภาษณ์โดย เอกวีร์ มีสุข, กรุงเทพมหานคร, 11 ตุลาคม 2556.
ผู้ให้สัมภาษณ์ จ., สัมภาษณ์โดย เอกวีร์ มีสุข, กรุงเทพมหานคร, 14 ตุลาคม 2556 และ 5 กันยายน 2557.
ผู้ให้สัมภาษณ์ ฉ., สัมภาษณ์โดย เอกวีร์ มีสุข, กรุงเทพมหานคร, 11 พฤศจิกายน 2556.
ผู้ให้สัมภาษณ์ ฒ., สัมภาษณ์โดย เอกวีร์ มีสุข, ปทุมธานี, 8 ตุลาคม 2558.
ผู้ให้สัมภาษณ์ ฌ., สัมภาษณ์โดย เอกวีร์ มีสุข, ปทุมธานี, 8 ตุลาคม 2558.
