การศึกษาองค์ความรู้และภูมิปัญญาการแพทย์พื้นบ้านจากหมอพื้นบ้านในจังหวัดตาก

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

การศึกษานี้เป็นการศึกษาองค์ความรู้และภูมิปัญญาการแพทย์พื้นบ้านของหมอพื้นบ้านในจังหวัดตาก เป็นการศึกษาแบบผสานวิธี โดยศึกษาหมอพื้นบ้าน จำนวน 14 คน ที่อาศัยอยู่ในเขตอำเภอท่าสองยางและอำเภอพบพระ จังหวัดตาก เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง ศึกษาตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2559 ถึง 30 พฤศจิกายน พ.ศ. 2559 ผลการศึกษา พบว่า หมอพื้นบ้านมีความเชี่ยวชาญในการเป็นหมอเป่า/หมอมนต์ จำนวน 5 คน คิดเป็นร้อยละ 35.72 และหมอยาสมุนไพร จำนวน 4 คน คิดเป็นร้อยละ 28.57 ตามลำดับ อย่างไรก็ตาม มีหมอพื้นบ้าน 3 ท่าน เป็นทั้งหมอสมุนไพรและหมอกระดูก หมอสมุนไพรและหมอเป่า/หมอมนต์ หมอสมุนไพรและหมอฝังเข็ม ตามลำดับ ในปัจจุบันหมอพื้นบ้านเพียงร้อยละ 21.43 ที่มีการทำงานร่วมกับหน่วยงานของรัฐ ทั้งทางโรงพยาบาล โรงเรียนและวัดเป็นสถานที่ในการถ่ายทอดองค์ความรู้เกี่ยวกับการแพทย์พื้นบ้านและสมุนไพรให้แก่ประชาชนและนักเรียน อย่างไรก็ตาม หมอพื้นบ้านส่วนใหญ่ไม่ได้ถ่ายทอดองค์ความรู้ให้ลูกหลานและลูกศิษย์ เนื่องจากไม่สามารถหาบุคคลที่เหมาะสมมาสืบทอดได้ รวมถึงไม่มีการจดบันทึก ในอนาคตองค์ความรู้ดังกล่าวอาจสูญหายไปได้ ดังนั้น ถ้ามีการเก็บรวบรวมองค์ความรู้การแพทย์พื้นบ้านและจดบันทึกไว้ จะช่วยอนุรักษ์ภูมิปัญญาการแพทย์พื้นบ้านสืบต่อไป