การพัฒนาครูในการสร้างฐานข้อมูลแหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อยกระดับคุณภาพการเรียนการสอน

บทคัดย่อ

     การวิจัยในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาครูในการสร้างฐานข้อมูลแหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น และ 2) ศึกษาผลพัฒนาครูในการสร้างฐานข้อมูลแหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อยกระดับคุณภาพการเรียนการสอนโดยใช้การวิจัยปฏิบัติการ (action research) 4 ขั้นตอน ได้แก่ การวางแผน (planning) การปฏิบัติ (action) การสังเกต (observation) และการสะท้อนผล (reflection) กลุ่มเป้าหมาย คือ ครูโรงเรียนชลประทานผาแตก จำนวน 29 คน ผู้ให้ข้อมูลคือ นักเรียน จำนวน 20 คน  ผู้ปกครองนักเรียน จำนวน 15 คน และภูมิปัญญาท้องถิ่น จำนวน 15 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือ แบบวิเคราะห์เอกสาร แนวทางการระดมสมอง แบบสังเกตพฤติกรรมของครู แบบสัมภาษณ์ครู แบบสัมภาษณ์นักเรียน แบบทดสอบก่อน – หลังการประชุมเชิงปฏิบัติการ และแบบสอบถามความพึงพอใจของครู การหาคุณภาพของเครื่องมือใช้วิธีการหาค่าดัชนีความสอดคล้องระหว่างเนื้อหากับจุดประสงค์ (Index of  Item – Objective  Congruence หรือ IOC)  จากผู้เชี่ยวชาญและการหาค่าความเชื่อมั่นของแบบทดสอบและแบบสอบถามโดยใช้ค่าสัมประสิทธิ์แอลฟา (α-coefficient) ของครอนบัค วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยใช้ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน และข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา แล้วนำเสนอผลวิจัยโดยใช้วิธีการพรรณนา ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้
1. การพัฒนาครูในการสร้างฐานข้อมูลแหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่นโดยมีการดำเนินงาน 13 กิจกรรม ดังนี้ 1) วิเคราะห์เอกสารและการระดมสมองเพื่อศึกษาประเด็นปัญหาและความต้องการในการพัฒนาครูโดยใช้แหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น 2) วางแผนการพัฒนาครู 3) ประชุมเชิงปฏิบัติการวิเคราะห์แหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น  4) ประชุมเชิงปฏิบัติการวิเคราะห์หลักสูตรเพื่อใช้แหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น  5) ประชุมเชิงปฏิบัติการจัดทำฐานข้อมูลแหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น  6) หาคุณภาพฐานข้อมูลแหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น  7) ประชุมเชิงปฏิบัติการออกแบบหน่วยการเรียนรู้ 8) ประชุมเชิงปฏิบัติการจัดทำแผนการจัดการเรียนรู้  9) นิเทศติดตามการออกแบบหน่วยการเรียนรู้และการจัดทำแผนการจัดการเรียนรู้    10) หาคุณภาพของหน่วยการเรียนรู้และแผนการจัดการเรียนรู้ 11) ครูจัดกิจกรรมการเรียนรู้ให้แก่นักเรียน 12) สังเกตพฤติกรรมของครูและนิเทศเป็นระยะเพื่อสอบถามปัญหา ช่วยเหลือ และแก้ไข ปัญญาที่เกิดขึ้นในแง่มุมต่างๆ ตลอดการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ 13) จัดประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อสะท้อนผลการจัดการเรียนรู้ให้ผู้บริหารโรงเรียน คณะครูได้รับทราบ
2. ผลการพัฒนาครูในการสร้างฐานข้อมูลแหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น พบว่า ครู ทุกคนมีความรู้ ความเข้าใจในการสร้างฐานข้อมูลแหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่นโดยมีคะแนนรวมเฉลี่ยหลังประชุมเชิงปฏิบัติการสูงกว่าก่อนการประชุมเชิงปฏิบัติการคิดเป็นร้อยละ93 และ     มีความพึงพอใจต่อการจัดการเรียนรู้โดยใช้ฐานข้อมูลแหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น                 ด้านกิจกรรมพัฒนาครูมากที่สุดมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.56 รองลงมา คือ ด้านการใช้ฐานข้อมูล ด้านการจัด  การเรียนรู้ และด้านการบริหารจัดการ มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.54, 4.52, 4.51 ตามลำดับ
3. ผลการจัดการเรียนรู้โดยใช้ฐานข้อมูลแหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่นพบว่า นักเรียนมีร้อยละคะแนนความก้าวหน้าของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงขึ้นทุกชั้นเรียนคืออยู่ระหว่าง 56 - 40.03 สำหรับความคิดเห็นของนักเรียน พบว่า นักเรียนมีความสุข สนุกสนานที่ได้เรียนรู้จากประสบการณ์จริงจนเกิดความรู้ความเข้าใจ ความภาคภูมิใจและเห็นคุณค่าในวัฒนธรรม ประเพณี แหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่นในชุมชน