วิเคราะห์อัตลักษณ์ลายสักปู่ม่าน วัดภูมินทร์ สู่การขับเคลื่อนเศรษฐกิจสร้างสรรค์จังหวัดน่าน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มุ่งวิเคราะห์อัตลักษณ์ รูปแบบ และความหมายเชิงสัญศาสตร์ของลายสักปู่ม่านที่ปรากฏบนจิตรกรรมฝาผนังอุโบสถวัดภูมินทร์ จังหวัดน่าน เพื่อนำเสนอแนวคิดการบริหารจัดการและแปรสภาพทุนทางวัฒนธรรมที่กำลังจะสาบสูญสู่ระบบนิเวศเศรษฐกิจสร้างสรรค์อย่างยั่งยืน การวิเคราะห์บนฐานรากของทฤษฎีสัญศาสตร์เชิงหน้าที่ และแนวคิดเศรษฐศาสตร์วัฒนธรรม เผยให้เห็นว่าลายสักปู่ม่านทำหน้าที่เป็น "รหัสพันธุกรรมทางจิตวิญญาณ" ที่สะท้อนการผสานกลมกลืนทาง ชาติพันธุ์และโครงสร้างอำนาจในอดีต โดยแบ่งโครงสร้างสัญญะอย่างชัดเจนระหว่างร่างกายส่วนบน คือรอยสักสีแดง ที่สื่อถึงความศักดิ์สิทธิ์และทุนทางจริยธรรม กับร่างกายส่วนล่าง คือรอยสักสีดำหรือสักขาลาย ที่สื่อถึงความอดทนและอำนาจในการควบคุมสิ่งเหนือธรรมชาติ ซึ่งในมิติของเศรษฐกิจสร้างสรรค์ อัตลักษณ์ลายสักสีแดงบนเรือนร่างปู่ม่านทำหน้าที่เป็นจุดขายที่เป็นเอกลักษณ์ และเป็นรหัสวัฒนธรรมเชิงลึกที่ตอบสนองต่อพฤติกรรมการบริโภคเชิงสัญลักษณ์ของผู้บริโภคร่วมสมัย บทความนี้จึงได้นำเสนอการสร้าง "มรดกวัฒนธรรมดิจิทัลที่มีชีวิต" ด้วยเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) และหุ่นจำลอง 3 มิติ เพื่อคืนชีพองค์ความรู้ดั้งเดิมและขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากภายใต้มาตรฐานเมืองมรดกโลกอย่างเป็นระบบ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ประกาศลิขสิทธิ์จะปรากฏในเกี่ยวกับวารสาร ควรอธิบายสำหรับผู้อ่านและผู้เขียนว่าเจ้าของลิขสิทธิ์เป็นผู้เขียนวารสารหรือบุคคลที่สาม ควรรวมถึงข้อตกลงการอนุญาตเพิ่มเติม (เช่นใบอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์) ที่ให้สิทธิ์แก่ผู้อ่าน (ดูตัวอย่าง) และควรให้วิธีการรักษาความปลอดภัยหากจำเป็นสำหรับการใช้เนื้อหาของวารสาร
เอกสารอ้างอิง
กมลวรรณ พงษ์กุล และ ปณต นวลใส. (2566). การออกแบบผลิตภัณฑ์ของที่ระลึกที่สะท้อน
อัตลักษณ์สักขาลาย กลุ่มชาติพันธุ์ผู้ไท จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และ สังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี, 6(3), 42–55.
กรมศิลปากร. (2568). กรมศิลปากรซ่อมแซมปูนปั้นบริเวณปากพญานาคทางขึ้นอุโบสถวัดภูมินทร์ จังหวัดน่านแล้วเสร็จ. สืบค้นจาก https://www.finearts.go.th/promotion/view/22743
กรมส่งเสริมวัฒนธรรม. (2566). แผนปฏิบัติการส่งเสริมวัฒนธรรมและซอฟต์พาวเวอร์ของ ประเทศไทย พ.ศ. 2566–2570. กระทรวงวัฒนธรรม.
กฤษฎา พรหมเวค และ ปรัชญา ชุ่มนาเสียว. (2567). การสักยันต์ในฐานะซอฟต์พาวเวอร์ของไทย. วารสารรามคำแหง ฉบับมนุษยศาสตร์, 43(1), 175–194.
กุลภา วจนสาระ, ชลนภา อัครปัญญานนท์, และ พลอยพรรณ กิจเจริญ. (2563). การใช้ทุนทาง วัฒนธรรมเพื่อการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน.วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, 11(1), 123–138.
เกรียงศักดิ์ ชัยดรุณ. (2568). ส่องอดีตล้านนาตะวันออกจากบันทึกการเดินทาง ของ เรจินาลด์ เลอ เมย์. นันทพันธ์พริ้นติ้ง.
ณรงค์ศักดิ์ พันธ์โสตถี. (2555). มหากาลบ้านพระเวท. นันทพันธ์พริ้นติ้ง.
นายมะริด (นามแฝง). (2566). เครื่องรางพื้นบ้านพม่า. ม.ป.พ.
บ็อค, คาร์ล. (2529). ท้องถิ่นสยามยุคพระพุทธเจ้าหลวง (เสถียร พันธรังสี และอัมพร ทีขะระ,
ผู้แปล).ศิลปวัฒนธรรม.
พรรษา เครือคล้าย และ นพดล อินทร์จันทร์. (2565). การออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์จากลาย สักยันต์ไทยสำหรับกลุ่มคนเจเนอเรชั่นวาย.วารสารสหวิทยาการสังคมศาสตร์และการ สื่อสาร, 5(1), 72–81.
พระครูปลัดทวี มหาวีโร. (2560). วิเคราะห์คติเชิงปรัชญาในศิลปะน่าน: กรณีศึกษาเฉพาะ วิหารวัด ภูมินทร์จังหวัดน่าน (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราช วิทยาลัย). สืบค้นจาก http://ithesis-ir.mcu.ac.th/dspace/handle/123456789/414
สายลม ธรรมธิ. (2538). รอยสักขาลายล้านนา. (เอกสารประกอบการจัดแสดง). พิพิธภัณฑสถาน แห่งชาติน่าน.
องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน. (2568, 1 ตุลาคม). น่านเมือง เก่ามีชีวิต. สืบค้นจาก https://www.dasta.or.th/th/article/5091
ฮาลเลตต์, โฮลต์ ซามูเอล. (2565). ท่องล้านนาบนหลังช้างของโฮลต์ ซามูเอล ฮาลเลตต์ พ.ศ.2427.
(สุทธิศักดิ์ ปาลโพธิ์, ผู้แปล). ริเวอร์ บุ๊คส์.
Barthes, R. (1967). Elements of semiology (A. Lavers & C. Smith, Trans.). Hill and Wang. Bock, C. A. (1986). Temples and elephants: Travels in Siam in 1881- 1882. Oxford University Press. (Original work published 1884).
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education (pp. 241–258). Greenwood.
Chandler, D. (2017). Semiotics: The basics (3rd ed.). Routledge.
Marcia, J. (n.d.). Identity theory: Understanding adolescents’ search for identity. Retrieved from https://study.com/academy/lesson/james-marcias-identity- theory-understanding-adolescents-search-for-identity.html
Peirce, C. S. (1931–1958). Collected papers of Charles Sanders Peirce (C. Hartshorne, P. Weiss, & A. W. Burks, Eds.; Vols. 1–8). Harvard University Press.
Saussure, F. de. (2011). Course in general linguistics (W. Baskin, Trans.; P. Meisel & H. Saussy, Eds.). Columbia University Press. (Original work published 1916).
