Kumara Khum Klon by Phra Thepmoli (Klin): A Study in Terms of History and Distinctive Characteristics

Main Article Content

Saharot Kittimahacharoen

Abstract

This academic paper aims to study the literary work, Kumara Khum Klon, written by Phra Thepmoli (Klin) in terms of its history, type of text and distinctive literary characteristics.  The writer has examined the text in all its aspects, starting from the poet’s biography to details of the text.  The study has found that the period in which this literary work was composed can be based on two assumptions. The first assumption is that it could have been composed in the reign of King Buddha Lertlah Nabhalai, when it was popular to write stories based on the Mahajati and the Maha Vesandara Jataka.  The second assumption is that this piece of literary work might have been written at the end of the reign of King Buddha Lertlah Nabhalai to the beginning of King Nangklao Chaoyuhua’s reign. Documents found consist of manuscripts written in Thai script and Western script as well as typed manuscripts.  The typed manuscripts were published twice, with different titles but with the same contents.  The text was written in the Klon Pleng Yaow poetical form.  The poet was well versed in language, using poetical, pleasant-sounding words, coining new words for his composition and using the language to create comparisons that reflect the art of writing.  The writer has found four distinctive characteristics of Kumara Khum Klon; namely, the composition of this literary piece was influenced by the Kumara Section; the poet was able to select words to create stirring emotions; the work presents the complexity and diversity of human emotions and is a continuation of stories in Buddhism in the context of how literary works of the Ratanakosin Period were created.

Article Details

How to Cite
Saharot Kittimahacharoen. (2025). Kumara Khum Klon by Phra Thepmoli (Klin): A Study in Terms of History and Distinctive Characteristics. Ramkhamhaeng University Journal Humanities Edition, 44(2), 127–156. retrieved from https://so05.tci-thaijo.org/index.php/huru/article/view/285863
Section
Academic Article

References

โคลงกระทู้ของเก่า. (2466). โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร. [มหาอำมาตย์ตรี พระยาจรรยายุตกฤตย์

พิมพ์เปนมิตรพลีในงานฉลองอายุครบ 60 เมื่อปีกุญ พ.ศ. 2466]

ชลดา เรืองรักษ์ลิขิต. (2559). อ่านลิลิตพระลอ ฉบับวิเคราะห์และถอดความ. พิมพ์ครั้งที่ 3. ธนาเพรส.

ถิระ สุวรรณาคาร. (2500). อุปกรณ์ภาษาไทย ร่ายยาวมหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์จุลพน. โรงพิมพ์อักษรสาสน์.

(พิมพ์เป็นที่ระลึกในงานฌาปนกิจศพ นางทวาย ปาจีนบูรวรรณ์ ณ เมรุวัดเทพศิรินทราวาส

วันที่ 4 เมษายน พ.ศ. 2500)

ทิพพวรรณ บุญส่งเจริญ. (2565). “คำชี้แจงการจัดพิมพ์หนังสือประชุมเพลงยาว ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ”

ใน ประชุมเพลงยาว ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ. กรมศิลปากร, สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์.

เทพโมฬี (กลิ่น), พระ. (2468). กุมารคำกลอน. โรงพิมพ์บำรุงนุกูลกิจ.

ธนิต อยู่โพธิ์. (2568). “ตำนานเทศน์มหาชาติ” ใน สารคดีพุทธศาสนา. กรมศิลปากร, สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์.

นิธิ เอียวศรีวงศ์. (2538). ปากไก่และใบเรือ ว่าด้วยการศึกษาประวัติศาสตร์-วรรณกรรมต้นรัตนโกสินทร์.

พิมพ์ครั้งที่ 2. แพรวสำนักพิมพ์.

ดวงมน จิตร์จำนงค์. (2568). คุณค่าและลักษณะเด่นของวรรณคดีไทยสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น.

พิมพ์ครั้งที่ 3.สยามปริทัศน์.

ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จฯ กรมพระยา. (2466). ตำนานคณะสงฆ์. โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร. (พระเจ้า

น้องนางเธอพระองค์เจ้าเหมวดี โปรดให้พิมพ์ในงานศพขรัวยายแสง เมื่อปีกุญ 2466)

ตำนานวัดราชสิทธิ วัดโมลีโลก และวัดสังกระจาย. (2472). โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร. (พิมพ์แจกในงานกฐิน

พระราชทาน สมเด็จพระเจ้าพี่ยาเธอ เจ้าฟ้าฯ กรมหลวงลพบุรีราเมศวร ณ วันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2472)

นามานุกรมพระมหากษัตริย์ไทย. (2555). พิมพ์ครั้งที่ 4. มูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา.

นิยะดา เหล่าสุนทร. (2545). “อิทธิพลของอรรถกถาชาดกที่มีต่อวรรณกรรมร้อยกรองของไทย” ใน

พินิจวรรณลักษณ์. ลายคำ, หน้า 87-129.

นิยะดา เหล่าสุนทร. (2553). รัตนมาลา พจนานุกรมแสดงความหมาย สมัย และที่มาของโบราณิกศัพท์. ลายคำ.

ประพัฒน์ ตรีณรงค์และสงวน อั้นคง. (2516). สารานุกรมวรรณคดี. พิมพ์ครั้งที่ 2. ก้าวหน้า.

พจนานุกรมบาลี-ไทย ฉบับภูมิพโลภิกขุ. (2560). โรงพิมพ์มูลนิธิภูมิพโลภิกขุ.

พระเจ้าบรมวงศ์เธอชั้น 1 พระองค์เจ้าหญิงมณฑากับพระองค์เจ้าหญิงอุบล. (2466). กุมารคำฉันท์.

โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร. (พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้านารีรัตนา โปรดให้พิมพ์เมื่อปีกุน พ.ศ.2466)

เพลงยาวกลบทและกลอักษร แต่งจาฤกที่วัดพระเชตุพน ในรัชกาลที่ 3. (2465). โรงพิมพ์ไท. (สมเด็จพระมาตุจฉา

เจ้าฯ พระบรมราชเทวี โปรดฯ ให้พิมพ์ในงานเฉลิมพระชันสาครบ 60 ปีบริบูรณ์ เมื่อปีจอ พ.ศ.2465)

มหาชาติคำหลวง. (2460). โรงพิมพ์ไทย. (มหาอำมาตย์ตรี พระยาไพบูลย์สมบัติพิมพ์แจกในงานศพ

เสงี่ยม บุนนาค ผู้พี่ ปีมเสง พระพุทธศักราช 2460)

มหาเวสสันดรชาดก เทศนา 13 กัณฑ์ หกสำนวน. (2469). โรงพิมพ์ไท.

ราชบัณฑิตยสถาน. (2556). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554. พิมพ์ครั้งที่ 2. ราชบัณฑิตยสถาน

กุมารคำฉันท์ ใน วชิรญาณ ตอนที่ 80 เดือนพฤษภาคม ร.ศ.120, น. 481-516.

วชิราภรณ์ พฤกษ์สุกาญจน์. (2543). ลักษณะเด่นทางวรรณศิลป์ในร่ายยาวมหาเวสสันดรชาดก.

(วิทยานิพนธ์ ปริญญามหาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

วินัย พงศ์ศรีเพียร และคณะ. (2555). พจนานุกรมคำเก่าในภาษาไทย ฉบับชะเลยสัก. ศูนย์มานุษยวิทยา

สิรินธร (องค์การมหาชน).

ศิริมา เจนจิตมั่น. (2529). การศึกษาเชิงวิเคราะห์วรรณกรรมคำสอนประเภทเพลงยาวในรัชกาล

พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สมชาย พุ่มสอาด. (2520). พระเทพโมลี (กลิ่น) สมณกวีเอกแห่งกรุงรัตนโกสินทร์. วารสารศิลปากร, 21(2), 27-36.

สมบัติ พลายน้อย (ส.พลายน้อย). (2553). กวีสยาม. พิมพ์ครั้งที่ 2. พิมพ์คำ.

สมบัติ พลายน้อย (ส.พลายน้อย). (2554). พืชพรรณไม้มงคล. พิมพ์ครั้งที่ 4. พิมพ์คำ.

สมมติอมรพันธุ์ ดำรงราชานุภาพ, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระ. (2466). เรื่องตั้งพระราชาคณะ

ผู้ใหญ่ในกรุงรัตนโกสินทร. โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร. (พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นชินวรศิริวัฒน์

สมเด็จพระสังฆราชเจ้า โปรดให้พิมครั้งแรก เมื่อปีกุญ พ.ศ.2466)

สายชล สัตยานุรักษ์. (2546). พุทธศาสนากับแนวคิดทางการเมืองในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระ

พุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (พ.ศ. 2325-2352). มติชน.

สาส์นสมเด็จ เล่ม 23. (2505). องค์การค้าของคุรุสภา.

สุภาพร มากแจ้ง. (2535). กวีนิพนธ์ไทย 1. โอเดียนสโตร์.

อรรถ ดีที่สุด และกาญจนา วิชญาปกรณ์. (2565) “นิทานชาดกเรื่องมหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์กุมาร:

ความเป็นวีรบุรุษของพระเวสสันดรเชิงเทพปกรณัม” วารสารวิวิธวรรณสาร 6(1), 209-233.

หนังสือเพลงยาวเรื่องเวสสันตรชาดก ตอนกุมาร. (2474). โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร. (พิมพ์แจกใน

การปลงศพแม่ทรัพย์ โหมดนิ่มนวล ณ สุสานวัดสามจีนใต้ วันที่ 24 มกราคม พ.ศ.2474)