มนุษย์กับการจัดการความเชื่อท่ามกลางความเชื่อที่หลากหลายในสังคมสมัยใหม่

ผู้แต่ง

  • สยาม ราชวัตร ภาควิชาปรัชญาและศาสนา คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

คำสำคัญ:

มนุษย์, ความเชื่อ, การจัดการความเชื่อ, สังคมร่วมสมัย

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสำรวจความเชื่อที่หลากหลายและปัญหาที่เกิดขึ้นจากความเชื่อและการเสนอวิธีจัดการความเชื่อที่หลากหลายในสังคมร่วมสมัย พบว่าในสังคมร่วมสมัยปัจจุบันความเชื่อของมนุษย์มีความหลากหลายและซับซ้อนมากขึ้น เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี  เกิดปัญหาความขัดแย้งทางความเชื่อที่แตกต่างกัน ส่งผลให้มนุษย์ต้องเผชิญและปรับตัวต่อระบบความเชื่อที่แตกต่างกันเข้าสู่ความเป็นสังคมแห่ง “พหุวัฒนธรรม” การจัดการความเชื่อจึงไม่เพียงแต่เป็นการรักษาเอกลักษณ์และอัตลักษณ์ของกลุ่มหรือบุคคลเท่านั้น แต่ยังเป็นกลไกสำคัญในการสร้างความเข้าใจร่วมกันต่อความเชื่อกลุ่มอื่น การอยู่ร่วมกันอย่างสันติ และการลดความขัดแย้งในสังคม  มนุษย์ควรวิธีการจัดการความเชื่อที่หลากหลาย ทั้งการคัดเลือก การปรับประยุกต์ การผสมผสาน และการเจรจาต่อรองกับความเชื่อที่ต่างจากกลุ่มตนเอง บทความวิชาการนี้ต้องการสะท้อนให้เห็นถึงบทบาทของมนุษย์ในฐานะผู้สร้าง ผู้รักษา และผู้จัดการความเชื่อภายใต้บริบทของสังคมที่เปิดกว้างและหลากหลาย  ไม่ควรเลือกใช้วิธีทำลายความเชื่อที่แตกต่างจากตนเอง  ที่รังแต่จะให้เกิดความขัดแย้งยิ่งขึ้น ควรเลือกใช้วิธีการศึกษาความเชื่อที่แตกต่างอย่างเป็นกัลยาณมิตร ไม่ผูกขาดความเชื่อเชิงอำนาจ ไม่กีดกัน และเปิดพื้นที่ในการเสวนาความเชื่อที่แตกต่างให้มากขึ้นเพื่อสร้างสันติภาพทางสังคมร่วมกัน

เอกสารอ้างอิง

ธวัช ปุณโณทก . (2522). วรรณกรรมอีสาน. กรุงเทพฯ: โอเดียนสไตร์.

ธีรยุทธ บุญมี. (2546) . พหุนิยม.กรุงเทพฯ: ไทเกอร์ พริ้นติ้ง.

ธีรยุทธ บุญมี. (2546). ชาตินิยมและหลังชาตินิยม.กรุงเทพฯ: สายธาร.

พิสิฏฐ์ โคตรสุโพธิ์ . (2550) . ศาสนาเบื้องต้น . เชียงใหม่: ภาควิชาปรัชญาและศาสนา คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

ราชบัณฑิตยสถาน . (2538) . พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 . กรุงเทพฯ: อักษรเจริญทัศน์.

สุรพศ ทวีศักดิ์. (2567) .พุทธศาสนาไทยกับประชาธิปไตยโลกวิสัย. กรุงเทพฯ: สยามปริทัศน์.

สุรพศ ทวีศักดิ์. (2564). เปรียบเทียบการปฏิรูปศาสนาคริสต์-พุทธและสังคมโลกวิสัย. กรุงเทพฯ: สยามปริทัศน์.

แสง จันทร์งาม . (2534) .ศาสนศาสตร์ . กรุงเทพฯ: ไทยวัฒนาพานิช.

หทัยกาญจน์ ตรีสุวรรณ . (2563). 10 ปีสลายการชุมนุมคนเสื้อแดง : มองเมษา-พฤษภา 53 ผ่านวาทกรรม “จำไม่ลง”. สืบค้นจาก https://www.bbc.com/thai/thailand-52614304

อภิญญวัฒน์ โพธิ์สาน . (2564) . มนุษย์กับระบบความเชื่อ: โบราณ พราหมณ์ ฮินดู พุทธ. กรุงเทพฯ: พิมพ์ทันใจ.

อานันท์ กาญจนพันธุ์. (2551). รายงานการวิจัยเรื่องพหุวัฒนธรรมในบริบทของการเปลี่ยนผ่านทางสังคมและวัฒนธรรมศูนย์ภูมิภาคทางสังคมศาสตร์และการพัฒนาอย่างยั่งยืน. เชียงใหม่: คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

Copson, Andrew. (2019). Secularism: A Very Short Introduction. Oxford: Oxford University Press.

Hopfe Lewis, M. (1976) . Religions of the World. London: collier Macmillan Publishers.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

31-12-2025

รูปแบบการอ้างอิง

ราชวัตร ส. (2025). มนุษย์กับการจัดการความเชื่อท่ามกลางความเชื่อที่หลากหลายในสังคมสมัยใหม่. วารสารปณิธาน, 21(2), 8–21. สืบค้น จาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/panidhana/article/view/284393

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ