การท่องเที่ยวอย่างรับผิดชอบจากมุมมองของวิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวในประเทศไทย: การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงสำรวจ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อค้นหาองค์ประกอบของการท่องเที่ยวอย่างรับผิดชอบจากมุมมองของวิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวในประเทศไทย โดยใช้แบบสอบถามในการเก็บรวบรวมข้อมูลจากวิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวซึ่งจดทะเบียนภายใต้กองส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน กรมส่งเสริมการเกษตร จำนวน 325 วิสาหกิจชุมชน เพื่อวัดการรับรู้ด้านความรับผิดชอบในด้านการจัดการการท่องเที่ยว วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงสำรวจ (Exploratory Factor Analysis) ด้วยวิธีสกัดองค์ประกอบสำคัญ (Principal Component Analysis) หมุนแกนองค์ประกอบด้วยวิธี Varimax ผลการศึกษาพบว่า องค์ประกอบของการจัดการการท่องเที่ยวอย่างรับผิดชอบ สามารถจำแนกออกเป็น 6 ด้าน ได้แก่ 1) การจัดการการท่องเที่ยวอย่างมีส่วนร่วม 2) การสร้างความสัมพันธ์อันดีและแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน 3) การลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม 4) การมีส่วนร่วมลดผลกระทบต่อสังคม 5) การส่งเสริมด้านเศรษฐกิจและการกระจายผลประโยชน์อย่างเท่าเทียม 6) การสนับสนุนชุมชนและส่งเสริมความรับผิดชอบต่อสังคม โดยโครงสร้างองค์ประกอบของการจัดการการท่องเที่ยวอย่างรับผิดชอบจากมุมมองของวิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยว สามารถนำไปประยุกต์ใช้จัดทำแนวทางบูรณาการการท่องเที่ยวอย่างรับผิดชอบภายใต้การดำเนินการของวิสาหกิจชุมชนและองค์กรขนาดเล็กเพื่อสร้างคุณค่าให้กับผู้มีส่วนได้เสียที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งสามารถนำมาประยุกต์ใช้เป็นกลไกในการสนับสนุนการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนผ่านการดำเนินการจัดการอย่างรับผิดชอบ ซึ่งจะช่วยสนับสนุนให้วิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวสามารถประสบความสำเร็จด้านการจัดการการท่องเที่ยว ช่วยสร้างผลกระทบเชิงบวกต่อเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และมุ่งไปสู่เป้าหมายการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนได้มากยิ่งขึ้น
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
“ข้าพเจ้าและผู้เขียนร่วม (ถ้ามี) ขอรับรองว่า บทความที่เสนอมานี้ยังไม่เคยได้รับการตีพิมพ์และไม่ได้อยู่ระหว่างกระบวนการพิจารณาลงตีพิมพ์ในวารสารหรือแหล่งเผยแพร่อื่นใด ข้าพเจ้าและผู้เขียนร่วมยอมรับหลักเกณฑ์การพิจารณาต้นฉบับ ทั้งยินยอมให้กองบรรณาธิการมีสิทธิ์พิจารณาและตรวจแก้ต้นฉบับได้ตามที่เห็นสมควร พร้อมนี้ขอมอบลิขสิทธิ์บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ให้แก่สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์หากมีการฟ้องร้องเรื่องการละเมิดลิขสิทธิ์เกี่ยวกับภาพ กราฟ ข้อความส่วนใดส่วนหนึ่งและ/หรือข้อคิดเห็นที่ปรากฏในบทความข้าพเจ้าและผู้เขียนร่วมยินยอมรับผิดชอบแต่เพียงฝ่ายเดียว”
เอกสารอ้างอิง
Blackstock, K. L., White, V., McCrum, G., Scott, A., & Hunter, C. (2008). Measuring responsibility: An appraisal of a Scottish National Park’s sustainable tourism indicators. Journal of Sustainable Tourism, 16(3), 276-297. http://doi.org/10.2167/jost787.0
Bramwell, B., Lane, B., McCabe, S., Mosedale, J., & Scarles, C. (2008). Research perspectives on responsible tourism. Journal of Sustainable Tourism, 16(3), 253-257. http://doi.org/10.2167/jost163e.0
Burrai, E., Buda, D. -M., & Stanford, D. (2019). Rethinking the ideology of responsible tourism. Journal of Sustainable Tourism, 27(7), 992-1007.
Camilleri, M. A. (2016). Responsible tourism that creates shared value among stakeholders. Tourism Planning & Development, 13(2), 219-235. http://doi.org/10.1080/21568316.2015.1074100
Caruana, R., Glozer, S., Crane, A., & McCabe, S. (2014). Tourists’ accounts of responsible tourism. Annals of Tourism Research, 46, 115-129. http://doi.org/10.1016/j.annals.2014.03.006
Frey, N., & George, R. (2010). Responsible tourism management: The missing link between business owners’ attitudes and behaviour in the Cape Town tourism industry. Tourism Management, 31(5), 621-628. http://doi.org/10.1016/j.tourman.2009.06.017
Goodwin, H. (2011). Taking responsibility for tourism. Goodfellow Publishers Limited.
Goodwin, H., & Francis, J. (2003). Ethical and responsible tourism: Consumer trends in the UK. Journal of Vacation Marketing, 9(3), 271-284. http://doi.org/10.1177/135676670300900306
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., Anderson, R. E., & Tatham, R. (2010). Multivariate data analysis. Pearson Prentice Hall.
Jamal, T., Camargo, B. A., & Wilson, E. (2013). Critical omissions and new directions for sustainable tourism: A situated macro–micro approach. Sustainability, 5(11), 4594-4613.
Kennedy, K., & Dornan, D. (2009). An overview: Tourism non-governmental organizations and poverty reduction in developing countries. Asia Pacific Journal of Tourism Research, 14(2), 183-200. http://doi.org/10.1080/10941660902847237
Kline, R. B. (2023). Principles and practice of structural equation modeling. Guilford Publications.
Koutra, C., & Edwards, J. (2012). Capacity building through socially responsible tourism development: A Ghanaian case study. Journal of Travel Research, 51(6), 779-792. http://doi.org/10.1177/0047287512451141
Malatji, M. I., & Mtapuri, O. (2012). Can community-based tourism enterprises alleviate poverty? Toward a new organization. Tourism Review International, 16(1), 1-14. http://doi.org/10.3727/154427212X13369577826825
Manente, M., Minghetti, V., & Mingotto, E. (2014). Responsible tourism and CSR: Assessment systems for sustainable development of SMEs in Tourism. Springer International Publishing.
Mathew, P. V., & Sreejesh, S. (2017). Impact of responsible tourism on destination sustainability and quality of life of community in tourism destinations. Journal of Hospitality and Tourism Management, 31, 83-89.
Mihalic, T. (2016). Sustainable-responsible tourism discourse–Towards ‘responsustable’ tourism. Journal of Cleaner Production, 111, 461-470.
Mihalic, T., Mohamadi, S., Abbasi, A., & Dénes, L. D. (2021). Mapping a sustainable and responsible tourism paradigm: A bibliometric and citation network analysis. Sustainability, 13(2), 853. http://doi.org/10.3390/su13020853
Ministry of Tourism and Sports. (2023). The third national tourism development plan (2023-2027). https://anyflip.com/zzfck/rptc [in Thai]
Schönherr, S. (2024). Tourism actors’ responsible behavior: A systematic literature review. Journal of Hospitality & Tourism Research, 48(4), 671-683.
Schreiber, J. B., Nora, A., Stage, F. K., Barlow, E. A., & King, J. (2006). Reporting structural equation modeling and confirmatory factor analysis results: A review. The Journal of Educational Research, 99(6), 323-338.
Settachai, N. (2008). Global tourism and community life: Toward a responsible tourism framework [Doctoral dissertation]. University of Hawaii at Manoa.
Sin, H. L., & Minca, C. (2014). Touring responsibility: The trouble with going local’ in communitybased tourism in Thailand. Geoforum, 51, 96-106. http://doi.org/10.1016/j.geoforum.2013.10.004
Spenceley, A., Relly, P., Keyser, H., Warmeant, P., McKenzie, M., Mataboge, A., Norton, P., Mahlangu, S., & Seif, J. (2002). Responsible tourism manual for South Africa. Department of Environmental Affairs and Tourism. https://www.tourism.gov.za/CurrentProjects/ResponsibleTourism/Responsible%20Tourism/Responsible%20Tourism%20Manual.pdf
Stevens, J. P. (2009). Applied multivariate statistics for the social sciences (5th ed.). Routledge.
Stoffelen, A., Adiyia, B., Vanneste, D., & Kotze, N. (2020). Post-apartheid local sustainable development through tourism: An analysis of policy perceptions among ‘responsible’ tourism stakeholders around Pilanesberg National Park, South Africa. Journal of Sustainable Tourism, 28(3), 414-432. http://doi.org/10.1080/09669582.2019.1679821
Tourism Authority of Thailand (TAT). (2020). Responsible tourism guide. https://api.tourismthailand.org/upload/live/content_article_file/20603-15378.pdf [in Thai]
Watkins, M. W. (2018). Exploratory factor analysis: A guide to best practice. Journal of Black Psychology, 44(3), 219-246. http://doi.org/10.1177/0095798418771807
