ความเป็นไปได้ทางการเงินและผลตอบแทนทางสังคมจากการแปรรูปเศษเหลือสับปะรด เพื่อผลิตสารลดแรงตึงผิวชีวภาพ: กรณีศึกษาจังหวัดชลบุรี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์เศษเหลือสับปะรดในจังหวัดชลบุรี วิเคราะห์ความเป็นไปได้ทางการเงิน และวิเคราะห์ผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุน (SROI) ในการแปรรูปเศษเหลือสับปะรดเป็นสารลดแรงตึงผิวชีวภาพ ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมเชิงคุณภาพและปริมาณ รวบรวมข้อมูล จากการคัดเลือกผู้ให้ข้อมูลสำคัญแบบเจาะจงเพื่อสัมภาษณ์เชิงลึก จำนวน 9 คน แบ่งเป็นผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย 3 กลุ่ม ได้แก่ ผู้ปลูก ผู้ส่งเสริมและรวบรวม และผู้นำสารลดแรงตึงผิวชีวภาพไปใช้ในอุตสาหกรรม ผลการวิจัยพบว่าจังหวัดชลบุรีมีสับปะรดตกเกรด 400-500 ตันต่อฤดูกาล คิดเป็นร้อยละ 1.0-1.3 ของผลผลิตรวม เศษเหลือส่วนใหญ่ขาดกระบวนการแปรรูปเชิงมูลค่าสูงและการเชื่อมโยงกับห่วงโซ่อุตสาหกรรมเคมีชีวภาพ การวิเคราะห์ความเป็นไปได้ทางการเงิน พบว่า การผลิตในระดับอุตสาหกรรมที่กำลังการผลิต 18,000 กก./ปี เงินลงทุน 525.6 ล้านบาท มีความคุ้มค่าสูงสุด โดยมีมูลค่าปัจจุบันสุทธิ (NPV) 186.7 ล้านบาท อัตราผลตอบแทนภายใน (IRR) ร้อยละ 15.8 ระยะเวลาคืนทุน 5.6 ปี ดัชนีความสามารถในการทำกำไร (PI) 1.35 ผลการวิเคราะห์ SROI คำนวณตามมาตรฐานสากลของ Social Value International เท่ากับ 1.07 บ่งชี้ว่าโครงการสร้างมูลค่าทางสังคมควรได้รับการสนับสนุนเชิงนโยบายจากภาครัฐ สร้างมูลค่าทางสังคมรวม 98.9 ล้านบาทต่อปี ร้อยละ 85.2 มาจากการทดแทนสารลดแรงตึงผิวสังเคราะห์
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
“ข้าพเจ้าและผู้เขียนร่วม (ถ้ามี) ขอรับรองว่า บทความที่เสนอมานี้ยังไม่เคยได้รับการตีพิมพ์และไม่ได้อยู่ระหว่างกระบวนการพิจารณาลงตีพิมพ์ในวารสารหรือแหล่งเผยแพร่อื่นใด ข้าพเจ้าและผู้เขียนร่วมยอมรับหลักเกณฑ์การพิจารณาต้นฉบับ ทั้งยินยอมให้กองบรรณาธิการมีสิทธิ์พิจารณาและตรวจแก้ต้นฉบับได้ตามที่เห็นสมควร พร้อมนี้ขอมอบลิขสิทธิ์บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ให้แก่สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์หากมีการฟ้องร้องเรื่องการละเมิดลิขสิทธิ์เกี่ยวกับภาพ กราฟ ข้อความส่วนใดส่วนหนึ่งและ/หรือข้อคิดเห็นที่ปรากฏในบทความข้าพเจ้าและผู้เขียนร่วมยินยอมรับผิดชอบแต่เพียงฝ่ายเดียว”
เอกสารอ้างอิง
Allied Market Research. (2023). Surfactants market (2022-2032). https://www.alliedmarketresearch.com/surfactant-market
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Brealey, R. A., Myers, S. C., & Allen, F. (2020). Principles of corporate finance (13th ed.). McGraw-Hill Education.
Charoentanaworakun, C., Assabumrungrat, S., & Soottitantawat, A. (2023). Techno-economic-environmental analysis of sustainable anionic biosurfactant production from palm fatty acid distillate. ACS Omega, 8(47), 45045-45055. https://doi.org/10.1021/acsomega.3c06777
Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). SAGE Publications.
Cristóbal, J., Caldeira, C., Corrado, S., & Sala, S. (2018). Techno-economic and profitability analysis of food waste biorefineries at European level. Bioresource Technology, 259, 244-252. https://doi.org/10.1016/j.biortech.2018.03.016
Department of Agricultural Extension. (n.d.). Factory-use pineapple: Annual crop production situation report. Field and Industrial Crop Promotion Group, Ministry of Agriculture and Cooperatives. https://agriman.doae.go.th/wp-content/uploads/2025/08/4.-สับปะรดโรงงาน-pineapple-4.pdf [in Thai]
Department of Intellectual Property, Ministry of Commerce. (2016). Geographical indication: Sriracha pineapple. https://www.ipthailand.go.th/th/gi-011/item/08-สช-49100008-สับปะรดศรีราชา-2.html [in Thai]
Department of Internal Trade [DIT], Ministry of Commerce. (2024, March). Weekly pineapple situation report: Week 2, March 2024. Ministry of Commerce, Thailand. https://regional.moc.go.th/th/file/get/file/20240318433501fda6abf408cef6d646c3a662fc095350.pdf [in Thai]
European Chemicals Agency [ECHA]. (2023). Understanding REACH. https://echa.europa.eu/regulations/reach/understanding-reach
Food and Agriculture Organization of the United Nations [FAO]. (2024). Major tropical fruits. Market review 2023. https://openknowledge.fao.org/handle/20.500.14283/cd1972en
Guba, E. G., & Lincoln, Y. S. (1989). Fourth generation evaluation. SAGE Publications. International Energy Agency [IEA]. (2023). Oil 2023: Analysis and forecast to 2028. https://www.iea.org/reports/oil-2023
Ishikawa, K. (1982). Guide to quality control (2nd ed.). Asian Productivity Organization.
Kumari, R., Singha, L. P., & Shukla, P. (2023). Biotechnological potential of microbial bio-surfactants, their significance, and diverse application. FEMS Microbes, 4, xtad015. https://doi.org/10.1093/femsmc/xtad015
Landoni, P., & Moratti, A. (2025). Impact assessment in the wine industry: Potential and limitations of the Social Return on Investment (SROI). Administrative Sciences, 15(9), 346. https://doi.org/10.3390/admsci15090346
Mordor Intelligence. (n.d.). Biosurfactants market size & share analysis, growth trends and forecast (2026-2031). https://www.mordorintelligence.com/industry-reports/biosurfactants-market
Ng, H. S., Kee, P. E., Yim, H. S., Chen, P. -T., Wei, Y. -H., & Lan, J. C. -W. (2020). Recent advances on the sustainable approaches for conversion and reutilization of food wastes to valuable bioproducts. Bioresource Technology, 302, 122889. https://doi.org/10.1016/j.biortech.2020.122889
Nicholls, J., Lawlor, E., Neitzert, E., & Goodspeed, T. (2012). A guide to Social Return on Investment (2nd ed.). The SROI Network. https://www.socialvalueint.org/s/The-SROI-Guide-US-edition.pdf
Noll, P., Solarte-Toro, J. C., Restrepo-Serna, D. L., Treinen, C., Poveda-Giraldo, J. A., Henkel, M., Cardona Alzate, C. A., & Hausmann, R. (2024). Limits for sustainable biosurfactant production: Techno-economic and environmental assessment of a rhamnolipid production process. Bioresource Technology Reports, 25, 101767. https://doi.org/10.1016/j.biteb.2024.101767
Paz-Arteaga, S. L., Cadena-Chamorro, E., Goméz-García, R., Serna-Cock, L., Aguilar, C. N., & Torres-León, C. (2024). Unraveling the valorization potential of pineapple waste to obtain value-added products towards a sustainable circular bioeconomy. Sustainability, 16(16), 7236. https://doi.org/10.3390/su16167236
Poveda-Giraldo, J. A., Solarte-Toro, J. C., Treinen, C., Noll, P., Henkel, M., Hausmann, R., & Cardona Alzate, C. A. (2025). Assessing the feasibility and sustainability of a surfactin production process: A techno-economic and environmental analysis. Environmental Science and Pollution Research, 32(48), 27699-27714. https://doi.org/10.1007/s11356-024-32217-0
Ross, S. A., Westerfield, R. W., Jaffe, J., & Jordan, B. D. (2022). Corporate finance (13th ed.). McGraw Hill.
Saimmai, A., Sobhon, V., & Maneerat, S. (2011). Molasses as a whole medium for biosurfactants production by Bacillus strains and their application. Applied Biochemistry and Biotechnology, 165, 315-335. https://doi.org/10.1007/s12010-011-9253-8
Santos, D. K. F., Rufino, R. D., Luna, J. M., Santos, V. A., & Sarubbo, L. A. (2016). Biosurfactants: Multifunctional biomolecules of the 21st century. International Journal of Molecular Sciences, 17(3), 401. https://doi.org/10.3390/ijms17030401
Sharma, R., & Lamsal, B. P. (2025). Understanding bio-based surfactants, their production strategies, techno-economic viability, and future prospects of producing them on sugar-rich renewable resources. Processes, 13(9), 2811. https://doi.org/10.3390/pr13092811
Sridan, P., Surapolchai, P., Plainlaor, T., Tanyaim, A., Hounnaklang, N., Zongram, O., & Hawangchu, Y. (2024). Social Return on Investment (SROI) from the community waste bank implementation under the learning center of systematic waste management innovation according to the circular economy concept. Applied Environmental Research, 46(1), 011. https://doi.org/10.35762/AER.2024011
Sukruansuwan, V., & Napathorn, S. C. (2018). Use of agro-industrial residue from the canned pineapple industry for polyhydroxybutyrate production by Cupriavidus necator strain A-04. Biotechnology for Biofuels, 11, 202. https://doi.org/10.1186/s13068-018-1207-8
Tariq, Z., Smith, M., & Lal, P. (2025). Unlocking value from food waste: A cross-regional meta-analysis of economic opportunities. Bioresource Technology Reports, 30, 102087. https://doi.org/10.1016/j.biteb.2025.102087
Towler, G., & Sinnott, R. (2021). Chemical engineering design: Principles, practice and economics of plant and process design (3rd ed.). Butterworth-Heinemann. https://doi.org/10.1016/C2019-0-02025-0
World Bank. (2023). Discounting costs and benefits in economic analysis of World Bank projects (English). World Bank Group. https://documents.worldbank.org/en/publication/documents-reports/documentdetail/099610503022315638
