แพะในคดีอาญากับปัญหาการรื้อฟื้นคดี : ศึกษาบทบาทของพนักงานอัยการในการรื้อฟื้นคดีอาญาขึ้นพิจารณาใหม่

บทคัดย่อ

ปัญหาความผิดพลาดของกระบวนการยุติธรรมทางอาญาเป็นปัญหาที่เกิดขึ้นได้  จากการยอมรับและเล็งเห็นถึงความผิดพลาดดังกล่าวจึงนำมาซึ่งการกำหนดมาตรการการรื้อฟื้นคดีอาญาในคดีซึ่งมีคำพิพากษาถึงที่สุดขึ้นมาพิจารณาใหม่  แต่เนื่องจากการรื้อฟื้นคดีอาญาขึ้นพิจารณาใหม่มีผลกระทบต่อหลักความศักดิ์สิทธิ์แห่งคำพิพากษา หลักเกณฑ์และเงื่อนไขที่จะรื้อฟื้นคดีอาญาขึ้นพิจารณาใหม่จึงถูกกำหนดไว้อย่างจำกัดและรัดกุม  เมื่อการรื้อฟื้นคดีอาญาขึ้นพิจารณาใหม่เกิดจากความผิดพลาดของรัฐ ดังนั้น พนักงานอัยการในฐานะตัวแทนของรัฐในการอำนวยความยุติธรรมให้แก่ประชาชน จึงสมควรเป็นผู้มีบทบาทสำคัญในการรื้อฟื้นคดีอาญาขึ้นพิจารณาใหม่  แต่ในปัจจุบันพบว่าพระราชบัญญัติการรื้อฟื้นคดีอาญาขึ้นพิจารณาใหม่ พ.ศ.2526 ได้จำกัดอำนาจของพนักงานอัยการไว้ให้มีอำนาจรื้อฟื้นคดีอาญาได้เฉพาะกรณีที่พนักงานอัยการมิได้เป็นโจทก์ในคดีเดิม  ผู้ต้องคำพิพากษาส่วนใหญ่จึงต้องรื้อฟื้นคดีอาญาด้วยตนเอง  ส่งผลทำให้ไม่ได้รับความเป็นธรรมจากกระบวนการยุติธรรม  หลักกฎหมายดังกล่าวจึงมีลักษณะขัดต่อหลักการดำเนินคดีอาญาโดยรัฐ ซึ่งพนักงานอัยการมีฐานะเป็นโจทก์ในทางแบบพิธีเท่านั้น  จะเป็นโจทก์ในทางเนื้อหา กล่าวคือ ไม่เป็นคู่แพ้ชนะกับจำเลย แต่พนักงานอัยการต้องมีความเป็นภาวะวิสัย (Objectivity) เนื่องจาก การดำเนินคดีอาญาในระบบการดำเนินคดีอาญาโดยรัฐไม่ใช่เป็นเรื่องของการต่อสู้คดีระหว่างคู่ความสองฝ่ายดังเช่นคดีแพ่ง  พนักงานอัยการจึงมีบทบาทที่ต้องดำเนินคดีเพื่อประโยชน์ของจำเลยด้วย  ดังนั้น จึงเห็นควรแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติฉบับดังกล่าว  โดยให้พนักงานอัยการเป็นผู้มีบทบาทในการรื้อฟื้นคดีอาญาขึ้นพิจารณาใหม่ได้โดยไม่ถูกจำกัดอำนาจ เพื่อให้สอดคล้องกับหลักการดำเนินคดีอาญาโดยรัฐ ดังเช่นนานาประเทศ อาทิ ประเทศฝรั่งเศส ประเทศเยอรมนี และประเทศญี่ปุ่น ซึ่งไม่จำกัดอำนาจของพนักงานอัยการในการรื้อฟื้นคดีอาญา ทั้งนี้ เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมแก่จำเลยผู้บริสุทธิ์