การเมืองภาคประชาชนเพื่อแก้ไขปัญหาพื้นที่ทับซ้อน : กรณีศึกษา ชุมชนตลาดบ่อบัว อำเภอเมือง จังหวัดฉะเชิงเทรา

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาจุดเริ่มต้นของการเมืองภาคประชาชน และการเมืองภาคประชาชนที่เกิดขึ้นในพื้นที่ชุมชนตลาดบ่อบัว อำเภอเมือง จังหวัดฉะเชิงเทรา โดยทำการศึกษาเริ่มต้นปี พ.ศ. 2554 ถึงปี พ.ศ. 2560 โดยใช้วิธีระเบียบวิจัยเชิงคุณภาพโดยศึกษาผ่านเจ้าหน้าที่เทศบาลเมืองฉะเชิงเทรา ผู้นำชุมชน รวมไปถึงกลุ่มประชากรตัวอย่างในชุมชนตลาดบ่อบัว อำเภอเมือง จังหวัดฉะเชิงเทรา ผลการศึกษาพบว่า พื้นที่ของชุมชนตลาดบ่อบัวเป็นพื้นที่ในกรรมสิทธิ์ของรถไฟแห่งประเทศไทย โดยเป็นพื้นที่ที่ถูกเปิดให้เอกชนเข้ามาประมูลเพื่อจัดทำอาคารพาณิชย์และห้างสรรพสินค้า ซึ่งการรถไฟแห่งประเทศไทยมิได้มีส่วนร่วมในการช่วยเหลือ หรือแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น ส่งผลให้ประชาชนสูญเสียสิทธิครอบครองในฐานะผู้เช่าอาศัยในที่อยู่ให้แก่นายทุน จึงก่อให้เกิด “การเมืองภาคประชาชน” ในชุมชนตลาดบ่อบัวผ่านการรวมตัวและเรียกร้องความเป็นธรรมในเรื่องที่อยู่อาศัยต่อหน่วยงานของรัฐและผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้อง โดยในช่วงแรกของการเรียกร้องมิได้ประสบความสำเร็จอย่างที่ตั้งเป้าหมายไว้ ส่งผลให้ความเชื่อมั่นภายในกลุ่มประชาชนลดลงและล้มเลิกความตั้งใจ อย่างไรก็ตามยังคงมีกลุ่มประชาชนบางกลุ่มยังคงรวมตัวเพื่อเคลื่อนไหวอยู่ โดยเมื่อพิจารณาแล้วนั้น ลักษณะการเคลื่อนไหวภายในพื้นที่มีรูปแบบของการเคลื่อนไหวทางสังคมรูปแบบใหม่ (New Social Movement) เพื่อปกป้องผลประโยชน์ของกลุ่มประชาชนในพื้นที่ รวมทั้งมีการรวมกลุ่มเพื่อต้านอำนาจต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในพื้นที่ทั้งหน่วยงานภาครัฐและกลุ่มนายทุน