การปรับตัวของชาวนา บ้านท่าสวาย ตำบลท่าแดง อำเภอหนองไผ่ จังหวัดเพชรบูรณ์

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบริบทของชุมชน ปัญหาและอุปสรรค และการปรับตัวของอาชีพชาวนา การศึกษาครั้งนี้ผู้วิจัยได้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบงานวิจัยสนามทางมานุษยวิทยาในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ การสำรวจลักษณะทางกายภาพและสิ่งแวดล้อมของชุมชน การสังเกตทั่วไป การสังเกตอย่างมีส่วนร่วม การสัมภาษณ์ผู้ให้ข่าวสำคัญในชุมชนที่ศึกษา การสัมภาษณ์แบบเจาะลึก การสัมภาษณ์อย่างไม่เป็นทางการ การเก็บประวัติชุมชน การถ่ายภาพ และการจดบันทึกภาคสนาม ผู้วิจัยได้เก็บข้อมูลแบ่งเป็น 2 ส่วน ส่วนแรก เป็นการเก็บข้อมูลทั่วไปของบ้านท่าสวาย ส่วนที่สอง เป็นการสัมภาษณ์แบบเจาะลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญหลัก จำนวน 8 คน และผู้ให้ข้อมูลสำคัญรอง จำนวน 7 คน ผลการศึกษาพบว่า ประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรทำนา โดยประกอบอาชีพทางการเกษตรร้อยละ 86 และเกษตรกรส่วนใหญ่ทำนาร้อยละ 59 ส่วน ปัญหาและอุปสรรคในการประกอบอาชีพชาวนามี 4 ประการ ดังนี้ 1) ต้นทุนการผลิตที่สูง 2) การขาดแคลนแหล่งน้ำ 3) สภาพอากาศแปรปรวน และ 4) ราคาข้าวตกต่ำ และพบว่า แนวทางในการปรับตัวของชาวนามี 3 ประการ ดังนี้ 1) การพึ่งพาตนเองให้มากเพื่อลดต้นทุนการผลิต 2) สร้างภูมิคุ้มกันด้วยการออมเงิน และ 3) การรวมกลุ่มโดยการมีส่วนร่วมก่อให้เกิดชุมชนเข้มแข็ง