การถอดบทเรียนแนวปฏิบัติที่ดีในการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดในชุมชนเมืองโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน : กรณีศึกษาชุมชนสะพานปูน เขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร

บทคัดย่อ

การศึกษา “การถอดบทเรียนเพื่อศึกษาแนวปฏิบัติที่ดีในการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน : กรณีศึกษาชุมชนสะพานปูน เขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร” มีวัตถุประสงค์เพื่อเข้าไปเรียนรู้ และถอดบทเรียนจากชุมชน เกี่ยวกับปัจจัยและกระบวนการที่ทำให้เกิดแนวปฏิบัติที่ดีของชุมชนที่ร่วมกันป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อนำผลการวิจัยมาจัดทำคู่มือแนวปฏิบัติที่ดีในการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน โดยออกแบบระบบและกลไกเพื่อให้สามารถนำคู่มือแนวปฏิบัติที่ดีไปขับเคลื่อนการดำเนินงานด้านการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดของชุมชนสะพานปูนโดยการมีส่วนร่วมของสมาชิกในชุมชนอย่างเป็นระบบ มีประสิทธิภาพอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน รวมถึงการนำคู่มือแนวปฏิบัติที่ดีดังกล่าวไปเผยแพร่แก่ชุมชนอื่น ๆ ในเขตกรุงเทพมหานคร ตลอดจนหน่วยงานของรัฐในระดับท้องถิ่นหรือระดับประเทศได้นำไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ต่อไป ทั้งนี้ ได้ใช้กระบวนการวิจัยเพื่อท้องถิ่น (Community – Based Research) โดยให้ความสำคัญกับกระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research : PAR) ของสมาชิกชุมชนและภาคีที่เกี่ยวข้องทุกภาคส่วน โดยใช้กระบวนการสนทนากลุ่ม (Focus Group) และการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview)  พบว่า แนวปฏิบัติที่ดีในการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดโดยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนสะพานปูนเกิดจากการที่ผู้นำชุมชนได้ใช้หลักการระเบิดจากข้างในชุมชน ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีขึ้นของชุมชน โดยผู้นำชุมชนสามารถดึงพลังร่วมจากกรรมการชุมชน สมาชิกชุมชน อาสาสมัครชุมชน โดยเฉพาะการดึงกลุ่มเยาวชนให้ห่างไกลยาเสพติด รวมทั้งการประสานภาคีภายนอกต่างๆ โดยเฉพาะหน่วยงาน ได้แก่ สำนักงานเขตดอนเมืองและ ปปส.กทม. แต่อย่างไรก็ตาม ชุมชนสะพานปูนต้องมีการใช้กระบวนการสร้างกลุ่มเยาวชนรุ่นสู่รุ่นเพื่อสานต่องานอย่างต่อเนื่อง