อัตลักษณ์แห่งชาติพันธุ์สู่การออกแบบมัลติมีเดียอาร์ตสร้างสรรค์เพื่อเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ สิ่งทอพื้นเมืองในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาและวิเคราะห์อัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมกลุ่มชาติพันธุ์ในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน 2) เพื่อการออกแบบมัลติมีเดียอาร์ตสร้างสรรค์เพื่อส่งเสริมมูลค่าผลิตภัณฑ์สิ่งทอพื้นเมืองในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน 3) เพื่อศึกษาความพึงพอใจต่อสื่อมัลติมีเดียอาร์ตสร้างสรรค์ส่งเสริมผลิตภัณฑ์สิ่งทอพื้นเมืองในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน 4) เพื่อประเมินผลลัพธ์การออกแบบผลิตภัณฑ์อัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมกลุ่มชาติพันธุ์
ในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน กลุ่มตัวอย่างแบ่งออกเป็นผู้ประกอบการและผู้นำชุมชน 5 กลุ่ม และผู้บริโภค จำนวน 100 คน การศึกษา 4 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ศึกษาอัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน โดยการสัมภาษณ์แบบเจาะลึกรายบุคคล จากกลุ่มตัวอย่าง ระยะที่ 2 ออกแบบสื่อสร้างสรรค์เพื่อเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์สิ่งทอพื้นเมือง 5 กลุ่มชาติพันธุ์ ระยะที่ 3 ประเมินความพึงพอใจสื่อมัลติมีเดียอาร์ตสร้างสรรค์ ใช้วิธีการวิเคราะห์ข้อมูลปริมาณ โดยใช้ค่าเฉลี่ย () และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน S.D. และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพแบบพรรณา ระยะที่ 4 ประเมินผลลัพธ์การออกแบบผลิตภัณฑ์สิ่งทอพื้นเมืองในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบนที่ผ่านการออกแบบด้วยอัตลักษณ์แห่งชาติพันธุ์

ผลการวิจัยพบว่า 1) เอกลักษณ์ผลิตภัณฑ์ผ้าทอมือมีการทอด้วยเส้นใย 3 ประเภท คือ เส้นใยไหมเส้นใยฝ้าย และดิ้นทองใช้เทคนิคการทอ 4 ลักษณะ คือ ทอแบบผ้าพื้น ผ้าหางกระรอก ผ้ามัดหมี่ และทอแบบผ้าขิด ย้อมด้วยสีธรรมชาติทอด้วยกี่ทอแบบโบราณ มีลวดลายที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะนิยมนุ่งผ้าซิ่นในชีวิตประจำวัน และเมื่อมีพิธีกรรมงานบุญและประเพณีประจำปีของแต่ละชุมชน เสื้อนิยมสวมเสื้อแขนกระบอก ผ่าหน้าติดกระดุม สวมสไบ 2) การออกแบบมัลติมีเดียอาร์ตสร้างสรรค์เพื่อส่งเสริมมูลค่าผลิตภัณฑ์สิ่งทอพื้นเมืองในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบนในรูปแบบการออกแบบกราฟิกอาร์ตสร้างสรรค์ลวดลายผลิตภัณฑ์สิ่งทอกลุ่มชาติพันธุ์ กำหนดแนวคิดการออกแบบลวดลายบนพื้นฐานการทอผ้ามัดหมี่และผ้าขิดเป็นหลัก โดยสื่อความหมายลวดลายที่เป็นมงคลในพิธีกรรมและศาสนา งานบุญ และได้รับแรงบันดาลใจจากธรรมชาติ ประกอบด้วย ลายขอกูด ดอกพุดซ้อนลายปัก ขันหมากเบ็ง หมากเบ็ง 4 ทิศ ช่อบัวพระธาตุ นาคช่อบัว ลายดอกพุด ลายโซ่กาบหางหงส์ นาคราช ดอกแก้วตูม ลายขอดอกตุ้ม และลายขอเบ็ด ผลลัพธ์ทางผลิตภัณฑ์ใหม่ที่มีการต่อยอดและพัฒนา สร้างมูลค่าเพิ่มให้กับผลิตภัณฑ์ได้ 3) ความพึงพอใจต่อสื่อมัลติมีเดียอาร์ตสร้างสรรค์ ด้านเนื้อหา ระดับมาก ( = 4.51, S.D. = 0.49) ด้านการออกแบบกราฟิก ระดับมาก ( = 4.40, S.D. = 0.58) ด้านลวดลายผ้า ระดับมาก ( = 4.23, S.D. = 0.66) และด้านแบบจำลอง 3 มิติ ระดับมาก ( = 4.62, S.D. = 0.55) 4) ผลลัพธ์การออกแบบผลิตภัณฑ์อัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมการบริหารองค์กรมีการลงทุนเพิ่มขึ้นเฉลี่ยร้อยละ 11 มีมูลค่ายอดขายเพิ่มขึ้นจากเดิมเฉลี่ยร้อยละ 7 และมีการผลิตเพิ่มขึ้นเฉลี่ยร้อยละ 6