ความรับผิดทางกฎหมายของผู้ให้บริการแพลตฟอร์มออนไลน์ในประเทศไทยต่อการละเมิดสิทธิของผู้บริโภค : ศึกษากรณีการซื้อขายสินค้า และการบริการที่ผิดกฎหมาย

บทคัดย่อ

การเติบโตของแพลตฟอร์มออนไลน์และเศรษฐกิจดิจิทัลส่งผลให้การซื้อขายสินค้าและบริการผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ขยายตัวอย่างรวดเร็ว อย่างไรก็ตาม การขยายตัวดังกล่าวก่อให้เกิดปัญหาการละเมิดสิทธิของผู้บริโภคจากการซื้อขายสินค้าและบริการที่ผิดกฎหมายบนแพลตฟอร์มออนไลน์เพิ่มมากขึ้น บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและวิเคราะห์ความรับผิดทางกฎหมายของผู้ให้บริการแพลตฟอร์มออนไลน์ในประเทศไทยต่อการละเมิดสิทธิของผู้บริโภค โดยมุ่งศึกษากฎหมายที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 และที่แก้ไขเพิ่มเติม พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ตลอดจนแนวคำพิพากษาศาลฎีกาและแนวทางของกฎหมายต่างประเทศ

จากการศึกษา พบว่า กฎหมายไทยยังไม่มีบทบัญญัติเฉพาะที่กำหนดความรับผิดของผู้ให้บริการแพลตฟอร์มออนไลน์ในฐานะ “ตัวกลาง” อย่างชัดเจน โดยการพิจารณาความรับผิดส่วนใหญ่อาศัยการตีความพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 มาตรา 15 ซึ่งกำหนดให้ผู้ให้บริการที่ให้ความร่วมมือ ยินยอม หรือสนับสนุนการกระทำความผิดต้องรับผิดเช่นเดียวกับผู้กระทำความผิด อย่างไรก็ตาม การพิสูจน์เจตนาและการรู้เห็นของผู้ให้บริการยังคงเป็นปัญหาในทางปฏิบัติ นอกจากนี้ประเทศไทยยังขาดกลไก “Notice and Takedown” ที่มีมาตรฐานและมีผลบังคับใช้ทางกฎหมายอย่างชัดเจน ส่งผลให้การคุ้มครองผู้บริโภคในระบบเศรษฐกิจดิจิทัลยังไม่มีประสิทธิภาพเพียงพอ

บทความเสนอว่า ควรมีการปรับปรุงกฎหมายที่เกี่ยวข้องโดยกำหนดนิยามและขอบเขตความรับผิดของผู้ให้บริการแพลตฟอร์มให้ชัดเจน กำหนดหน้าที่เชิงรุกในการตรวจสอบและระงับการกระทำผิด รวมถึงจัดทำกลไก Notice and Takedown ที่มีประสิทธิภาพ ตลอดจนพิจารณาการตรากฎหมายเฉพาะเพื่อกำกับดูแลแพลตฟอร์มดิจิทัลอย่างเป็นระบบ เพื่อสร้างสมดุลระหว่างการส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัลและการคุ้มครองสิทธิของผู้บริโภคในระยะยาว