รูปแบบภาวะผู้นำเชิงวิศวกรสังคมของผู้บริหารสถานศึกษา ที่ส่งผลต่อประสิทธิผลของโรงเรียน (A social engineering leadership model of school administrators affecting school effectiveness)

Abstract

ท่ามกลางความท้าทายของการปฏิรูปการศึกษาในศตวรรษที่ 21 สถานศึกษาจำเป็นต้องมีนวัตกรรมการบริหารที่สามารถแก้ไขปัญหาเชิงโครงสร้างและสร้างการเปลี่ยนแปลงอย่างยั่งยืน ภาวะผู้นำเชิงวิศวกรสังคมจึงเป็นสมรรถนะสำคัญที่จะช่วยขับเคลื่อนประสิทธิผลของสถานศึกษาให้เท่าทันต่อการเปลี่ยนแปลง การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพจริงและสภาพที่คาดหวังของภาวะผู้นำเชิงวิศวกรสังคมของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิผลของโรงเรียน 2) พัฒนารูปแบบภาวะผู้นำเชิงวิศวกรสังคม และ 3) ตรวจสอบความสอดคล้องของแบบจำลองโครงสร้างความสัมพันธ์เชิงสาเหตุที่สร้างขึ้นกับข้อมูลเชิงประจักษ์ ประชากร คือ ผู้บริหารสถานศึกษาและครูในโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุราษฎร์ธานี เขต 2 จำนวน 1,847 คน กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 327 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสอบถาม (มีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.98) และแบบสัมภาษณ์ การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนา และสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน (CFA) การวิเคราะห์โมเดลสมการเชิงโครงสร้าง (SEM) และการวิเคราะห์เส้นทาง (path analysis) โดยใช้โปรแกรม Mplus ผลการวิจัยพบว่า 1) ค่าเฉลี่ยของภาวะผู้นำเชิงวิศวกรสังคมและประสิทธิผลของโรงเรียนในสภาพที่คาดหวังสูงกว่าสภาพจริงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.001 2) รูปแบบความสัมพันธ์เชิงสาเหตุที่พัฒนาขึ้นมีองค์ประกอบ 4 ด้าน 14 ตัวบ่งชี้ มีความถูกต้อง เหมาะสม เชื่อถือได้และมีประสิทธิภาพ 3) แบบจำลองมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ โดยมีดัชนีความสอดคล้อง χ²/df = 2.43, RMSEA = 0.070, CFI = 0.971, TLI = 0.963, SRMR = 0.024 และสามารถอธิบายความแปรปรวนของประสิทธิผลของโรงเรียนได้ร้อยละ 88 ซึ่งผลการวิจัยสามารถนำไปใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาภาวะผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษาเพื่อยกระดับประสิทธิผลของโรงเรียนในอนาคต

Amid the challenges of educational reform in the 21st-century, educational institutions require administrative innovations capable of addressing structural problems and fostering sustainable change. Social engineering leadership has therefore emerged as a critical competency for driving school effectiveness in response to these transformations. This research aimed to: 1) examine the actual and expected conditions of social engineering leadership among school administrators affecting school effectiveness; 2) develop a social engineering leadership model; and 3) validate the consistency of the proposed structural causal model with empirical data. The population consisted of 1,847 school administrators and teachers under the jurisdiction of the Surat Thani Primary Educational Service Area Office 2, with a sample of 327 participants. The research instruments included a questionnaire (with an overall reliable coefficient of 0.98) and an interview form. Data were analyzed using descriptive statistics and inferential statistics, including Confirmatory Factor Analysis (CFA), Structural Equation Modeling (SEM), and path analysis, conducted using Mplus. The findings revealed that: 1) the mean scores for social engineering leadership and school effectiveness in the expected condition were significantly higher than those in the actual condition at the 0.001 level; 2) the developed causal model comprised four components and fourteen indicators, demonstrating validity, appropriateness, reliability, and effectiveness; and 3) the structural model showed a good fit with the empirical data (χ²/df = 2.43, RMSEA = 0.070, CFI = 0.971, TLI = 0.963, SRMR = 0.024) and explained 88% of the variance in school effectiveness. The findings may serve as a guideline for enhancing school administrators’ leadership to improve school effectiveness in the future.