การพัฒนาพื้นที่การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมชุมชนอย่างยั่งยืน ตำบลงิ้วราย อำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม (Sustainable development of community cultural tourism in Ngiw Rai, Nakhon Chai Sri, Nakhon Pathom)

Abstract

จากการขยายตัวของเมืองอย่างรวดเร็วในปัจจุบันส่งผลกระทบต่อบริบททางวัฒนธรรมและสิ่งแวดล้อมดั้งเดิมของชุมชนอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ งานวิจัยนี้จึงเป็นการวิจัยแบบผสมผสาน (mixed methods) โดยบูรณาการการวิจัยเชิงคุณภาพ การวิจัยเชิงปริมาณ และการวิจัยเชิงปฏิบัติการ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาและทำความเข้าใจบริบทของชุมชนโดยรอบพื้นที่ในหลากหลายมิติ ทั้งด้านวิถีชีวิต สังคม เศรษฐกิจ วัฒนธรรม สถาปัตยกรรม รวมถึงการสร้างกระบวนการมีส่วนร่วมเพื่อสะท้อนความต้องการที่มีต่อพื้นที่สร้างสรรค์ 2) ออกแบบด้านสถาปัตยกรรมและภูมิสถาปัตยกรรมให้สอดคล้องกับข้อมูลที่ได้จากกระบวนการมีส่วนร่วมกับชุมชน และ 3) สร้างความรู้สึกเป็นเจ้าของพื้นที่ร่วมกันในกลุ่มเยาวชน คนในพื้นที่ และหน่วยงานท้องถิ่น ซึ่งนำไปสู่การบริหารจัดการและดูแลพื้นที่อย่างยั่งยืน งานวิจัยบูรณาการแนวคิดเรื่องวัฒนธรรมชุมชน การออกแบบแบบมีส่วนร่วม การท่องเที่ยวยั่งยืน และภูมิทัศน์วัฒนธรรม ผ่านกระบวนการทำงานร่วมกัน (co-creation) และการสร้างสรรค์พื้นที่ (placemaking) เพื่อส่งเสริมบทบาทของชุมชนในการออกแบบภูมิทัศน์วัฒนธรรมและพัฒนากิจกรรมสร้างสรรค์อีกทั้งเตรียมพร้อมการขยายตัวของเมืองที่จะทำลายบริบททางวัฒนธรรมและสิ่งแวดล้อม วิธีดำเนินการวิจัยประกอบด้วย การเก็บรวบรวมข้อมูลจากการสัมภาษณ์ และเวทีเสวนาร่วมกับคนในชุมชน เพื่อนำมาวิเคราะห์และพัฒนาแนวคิดการออกแบบเชิงสถาปัตยกรรมและกิจกรรมที่สะท้อนอัตลักษณ์ชุมชน ผลการวิจัยพบว่า แนวทางการพัฒนาสามารถจำแนกออกเป็น 3 ด้านหลัก ได้แก่ 1) การพัฒนาผ่านภูมิทัศน์วัฒนธรรม (ด้านสิ่งแวดล้อม) เพื่อสร้างพื้นฐานความเป็นอยู่ที่ดีและต่อยอดสู่การท่องเที่ยว 2) การเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนผ่านความร่วมมือ (ด้านสังคม) โดยตำบลงิ้วรายเป็นชุมชนเข้มแข็งที่ได้รับการสนับสนุนจากทั้งภาครัฐและภาคเอกชนอย่างต่อเนื่องและ 3) การพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมชุมชน (ด้านเศรษฐกิจ) ซึ่งเป็นช่องทางในการสร้างรายได้ควบคู่ไปกับการอนุรักษ์อัตลักษณ์ท้องถิ่น ผลลัพธ์จากงานวิจัยนี้สามารถนำไปใช้เป็นแนวทางเชิงปฏิบัติสำหรับหน่วยงานท้องถิ่นในการพัฒนาพื้นที่สาธารณะของชุมชน ตลอดจนการสร้างกระบวนการมีส่วนร่วมเพื่อการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืน

Rapid urban expansion inevitably impacts the traditional cultural and environmental contexts of local communities. Consequently, this research adopts a mixed-methods approach, integrating qualitative, quantitative, and action research. The objectives are three-fold: 1) to understand multifaceted community contexts—encompassing lifestyle, social, economic, cultural, and architectural dimensions—while establishing participatory processes to reflect needs for creative spaces; 2) to design architecture and landscapes aligned with community engagement data; and 3) to foster a collective sense of ownership among youth, residents, and local authorities, leading to sustainable area management. The study integrates community culture, participatory design, sustainable tourism, and cultural landscapes through co-creation and placemaking. These approaches aim to empower the community in cultural landscape design and creative activity development, while preparing for the effects of urban expansion that threaten cultural and environmental contexts. The methodology involves data collection through interviews and community forums to analyze and develop architectural design concepts and activities that reflect community identity. The findings reveal three primary development dimensions: 1) cultural landscape development (environmental) to improve well-being and promote tourism; 2) strengthening community through collaboration (social), highlighting Ngiw Rai as a resilient community continuously supported by public and private sectors; and 3) community-based cultural tourism development (economic) to generate income, while preserving local identity. The outcomes provide practical guidelines for local authorities in public space planning and development, serving as a model for participatory processes in sustainable urban conservation and development.