พ้อต่อ : รูปลักษณ์ทางคติความเชื่อแห่งประเพณีของบรรพบุรุษชาวจีนในจังหวัดภูเก็ต

บทคัดย่อ

พ้อต่อ หรือสารทจีน เป็นประเพณีที่มีคติความเชื่อ และรูปแบบองค์ประกอบของการประกอบสร้างพิธีกรรมในศาลเจ้า ซึ่งถือเป็นพื้นที่ศักดิสิทธิ์และใช้พื้นที่ประดิษฐ์เป็นการเฉพาะในการทำพิธีกรรมที่มีการใช้พื้นที่เป็นฉาก เป็นเวที เป็นมหรสพ มีบุคคลสำคัญทั้งคนไทยเชื้อสายจีน และคนอื่น ๆ ทั้งในและนอกพื้นที่ที่มีส่วนร่วมในพิธีกรรม มีการหมุนเวียนและร่วมกันดำเนินการใน “มิติช่วงเวลาในพื้นที่แห่งความศักดิ์สิทธิ์” ตั้งแต่วันที่ 1 เดือน 7 จนถึงวันสุดท้ายของเดือน 7 ตามปีจันทรคติจีน เพื่อเซ่นไหว้วิญญาณบรรพบุรุษ วิญญาณวีรชน และวิญญาณที่ไร้ญาติ ตามพื้นที่ของชุมชนต่างๆ ชุมชนหรือศาลเจ้าที่จัดงาน แต่ไม่มีกิมซิ้น หรือเทวรูปองค์เทพไต่ซือเอี๋ย จะมีการจัดทำประติมากรรมตุ๊กตากระดาษองค์เทพไต่ซือเอี๋ย หรือจัดทำป้ายชื่อองค์เทพไต่ซือเอี๋ย ที่ทำด้วยกระดาษขึ้นแทน รวมทั้งมีขนมเต่าแดงหรือที่เรียกว่า “อั่งกู้” ซึ่งกลายเป็นสัญลักษณ์สำคัญของประเพณีพ้อต่อที่แสดงความหมายทางสัญคติความเชื่อเรื่องคุณงามความดี ความกตัญญูที่มีต่อบรรพชนของคนจีน นำไปสู่กระบวนการสร้างงานศิลปะขนมเต่าแดงที่เป็นตัวหมายที่สื่อถึง “เกราะ หรือสิ่งปกป้องคุ้มครอง” ตามความเชื่อว่า “เต่า” เป็นสัตว์มงคล เป็นพาหนะแห่งสวรรค์ มีอายุยืนยาว สามารถนำพาผู้คนข้ามแดนทุรกันดาร จนล่วงพ้นจากความทุกข์ยากทั้งปวง คนไทยเชื้อสายจีนในจังหวัดภูเก็ต ร่วมกันสืบทอดประเพณีพ้อต่ออย่างต่อเนื่อง