รูปแบบกิจกรรมดนตรีสำหรับผู้สูงอายุ เพื่อเสริมสร้างปฏิสัมพันธ์และความผาสุกทางใจ

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1.) พัฒนารูปแบบกิจกรรมดนตรีสำหรับผู้สูงอายุ 2.) ประเมินความเหมาะสมของรูปแบบกิจกรรมดนตรี และ 3.) ศึกษาความผาสุกทางใจของผู้สูงอายุก่อนและหลังการเข้าร่วมกิจกรรมดนตรี กลุ่มอาสาสมัครในการวิจัยในครั้งนี้ ได้แก่ ผู้สูงอายุที่มีอายุตั้งแต่ 65 ปีขึ้นไป ที่มีรายชื่ออยู่ในกลุ่มผู้สูงอายุบ้านกง ตำบลไกรกลาง อำเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย จำนวน 30 ราย ซึ่งกลุ่มอาสาสมัครจะได้เข้าร่วมกิจกรรมดนตรีทั้งหมด 3 กิจกรรม กิจกรรมละ 1 ครั้ง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ รูปแบบกิจกรรมดนตรีสำหรับผู้สูงอายุ แบบประเมินความเหมาะสมของรูปแบบกิจกรรม และแบบวัดประเมินความผาสุกทางใจของผู้สูงอายุ

           ผลการวิจัย พบว่า 1) ได้รูปแบบกิจกรรมดนตรีสำหรับผู้สูงอายุ ที่ได้แนวคิดในการพัฒนามาจากการศึกษาบริบท วิถีชีวิต และความต้องการด้านดนตรีของกลุ่มผู้สูงอายุในพื้นที่ ประกอบไปด้วย 3 กิจกรรม ได้แก่ 1) เพลงฉ่อย สานสัมพันธ์ 2) รำโทน ประโลมใจ และ 3) รำวง ม่วนซื่น ซึ่งเป็นกิจกรรมที่สามารถเสริมสร้างให้ผู้สูงอายุได้มีปฏิสัมพันธ์ซึ่งกันและกัน เพิ่มทักษะและศักยภาพทางด้านดนตรีโดยการร้องรำทำเพลง ได้เคลื่อนไหวร่างกายประกอบจังหวะของบทเพลง ทำให้เกิดความเพลิดเพลินและสนุกสนาน 2) ผลการประเมินความเหมาะสมของรูปแบบกิจกรรมดนตรีสำหรับผู้สูงอายุ พบว่า กิจกรรมมีความเหมาะสมกับกลุ่มอาสาสมัครอยู่ในระดับค่าเฉลี่ย 4.78 มีความเหมาะสมมากที่สุด และ 3) หลังจากการเข้าร่วมกิจกรรม กลุ่มอาสาสมัครมีความผาสุกทางใจเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01

           กลุ่มอาสาสมัครยังได้ให้ความเห็นเพิ่มเติมอีกว่า กิจกรรมดนตรีสำหรับผู้สูงอายุนี้ เป็นกิจกรรมที่เรียบง่ายและเข้าถึงได้ง่าย มีศักยภาพในการเสริมสร้างความผ่อนคลาย สร้างความสุข ให้กับผู้เข้าร่วม และยังมีประสิทธิภาพในการสร้างความเปลี่ยนแปลงในเชิงบวกต่อสุขภาพร่างกาย จิตใจ และสุขภาวะทางอารมณ์ให้แก่ผู้สูงอายุและคนรอบข้างได้ รวมถึงยังมีความเหมาะสมกับกลุ่มผู้สูงอายุในชุมชนบ้านกง เนื่องจากเป็นกิจกรรมที่กลุ่มผู้สูงอายุส่วนใหญ่มีความคุ้นเคยและชื่นชอบ และยังเป็นการสืบสานการละเล่นเพลงพื้นบ้านเก่าแก่ของไทยให้คงอยู่สืบไป