การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการวัดเพื่อเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม อย่างยั่งยืนในเขตภาคเหนือตอนบน

บทคัดย่อ

   การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนารูปแบบการบริหารจัดการวัด 2) ทดลองและประเมินการทดลองใช้รูปแบบการบริหารจัดการวัด และ 3) ปรับปรุงรูปแบบการบริหารจัดการวัดเพื่อเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอย่างยั่งยืนในเขตภาคเหนือตอนบน การวิจัยครั้งนี้ เป็นการวิจัยและพัฒนา (Research and evelopment) กลุ่มตัวอย่าง คือเจ้าอาวาสวัด พระลูกวัดที่ช่วยงานบริหาร และกรรมการวัดหรือมัคนายก จำนวน 213 คน/รูป และนักท่องเที่ยว จำนวน 200 คน เครื่องมือที่ใช้ในการดำเนินการวิจัย ได้แก่ 1) แบบสัมภาษณ์เจ้าอาวาสวัด พระลูกวัด และกรรมการวัดหรือมัคนายก เพื่อศึกษาบริบทของวัด วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา 2) แบบสอบถามเพื่อตรวจสอบความเป็นไปได้ในการใช้รูปแบบฯ วิเคราะห์ข้อมูลโดยการแจกแจงความถี่ และหาค่าร้อยละ 3) แบบสอบถามเพื่อวัดจิตสำนึกการอนุรักษ์ทรัพยากรการท่องเที่ยวและสิ่งแวดล้อมให้แก่ผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย วิเคราะห์ข้อมูลโดยการแจกแจงความถี่ และหาค่าร้อยละ 4) แบบประเมินความพึงพอใจนักท่องเที่ยวต่อการบริหารจัดการวัดฯ วิเคราะห์ข้อมูลโดยการแจกแจงความถี่ หาค่าร้อยละ และค่าเฉลี่ย 5) แบบสัมภาษณ์การมีส่วนร่วมในผลประโยชน์ให้แก่ชุมชนท้องถิ่นวิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา
     ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1) การบริหารจัดการวัด เพื่อเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอย่างยั่งยืนทั้งในเขตภาคเหนือตอนบน มีรูปแบบการบริหารจัดการ ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ ดังต่อไปนี้ 1.1) การวางแผน ประกอบด้วย ศึกษาบริบทของวัด กำหนดวัตถุประสงค์หรือเป้าหมาย แนวทางปฏิบัติงาน ประเมิน ทบทวน ปรับแผน และการประชาสัมพันธ์ 1.2) การจัดองค์กร ประกอบด้วย กำหนดและแบ่งประเภทงาน และกระจายอำนาจ 1.3) การบริหารงานบุคคล ประกอบด้วย สรรหาหรือคัดเลือกบุคคล และอบรมหรือพัฒนาบุคลากร 1.4) การอำนวยการ ประกอบด้วย สื่อสารหรือการดำเนินงานตามแผน และภาวะผู้นำหรือมนุษยสัมพันธ์ 1.5) การกำกับ ดูแล ประกอบด้วย ตรวจสอบหรือติดตามผล และแก้ไข 2) ผลการทดลองใช้และประเมินการทดลองใช้รูปแบบการบริหารจัดการวัดฯ ใน 3 มิติ พบว่า ผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่มีจิตสำนึกการอนุรักษ์ทรัพยากรท่องเที่ยวและสิ่งแวดล้อมในทุกประเด็น นักท่องเที่ยวมีความพึงพอใจในทุกด้าน และชุมชนท้องถิ่นมีส่วนร่วมในผลประโยชน์ฯ ทั้งรายได้และองค์ความรู้ โดยมีข้อเสนอแนะว่า ควรมีการประชาสัมพันธ์หลากหลายรูปแบบ  และ 3) การปรับปรุงรูปแบบการบริหารจัดการวัดฯ ให้เพิ่มเติมหัวข้อการประชาสัมพันธ์ ในองค์ประกอบที่ 1 การวางแผน