การพัฒนาศักยภาพผู้ไกล่เกลี่ยงานยุติธรรมชุมชน: กรณีศึกษาศูนย์ยุติธรรมชุมชนตำบลชมภู อำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

    งานวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัญหาและอุปสรรคของศักยภาพผู้ไกล่เกลี่ยงานยุติธรรมชุมชนและเพื่อพัฒนาศักยภาพผู้ไกล่เกลี่ยงานยุติธรรมชุมชนของศูนย์ยุติธรรมชุมชน ตำบลชมภู อำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่ ใช้ระเบียบวิจัยเชิงคุณภาพเป็นเครื่องมือในการศึกษาวิเคราะห์ กล่าวคือ โดยส่วนหนึ่งได้เก็บรวบรวมข้อมูลเป็นงานเอกสาร และอีกส่วนหนึ่งได้ใช้การสัมภาษณ์และประชุมกลุ่มประชาชน ผู้นำชุมชน ผู้ทำหน้าที่ไกล่เกลี่ยประนอมข้อพิพาทชุมชน รวมถึงผลการทดสอบปฏิบัติการไกล่เกลี่ยโดยอาศัยกรอบแนวคิดการพัฒนาระบบยุติธรรมชุมชนของกระทรวงยุติธรรม ซึ่งการไกล่เกลี่ยประนอมข้อพิพาทหรือจัดการความขัดแย้ง (Conflict Management) ถือเป็นภาระกิจหลักที่สำคัญในการดำเนินงานของศูนย์ยุติธรรมชุมชนให้มีประสิทธิภาพ

              ผลการวิจัยพบว่า 1) ผู้ทำหน้าที่ไกล่เกลี่ยประนีประนอมระงับข้อพิพาทประจำศูนย์ยุติธรรมชุมชนตำบลไม่ได้มีการกำหนดกรอบคุณสมบัติไว้เป็นการเฉพาะในกรอบแนวทางการจัดตั้งและการบริหารศูนย์ยุติธรรมชุมชนตำบลแต่อย่างใด จึงต้องอาศัยหลักเกณฑ์ตามพระราชบัญญัติลักษณะการปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2457  และข้อบังคับกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการปฏิบัติงานประนีประนอมข้อพิพาทของคณะกรรมการของหมู่บ้าน พ.ศ. 2530 ซึ่งได้กำหนดให้เป็นหน้าที่ของคณะกรรมการหมู่บ้านสามารถทำการประนอมข้อพิพาทที่เกิดขึ้นในหมู่บ้านในคดีแพ่งและคดีอาญาที่เป็นความผิดอันยอมความได้ 2) ศักยภาพของผู้ไกล่เกลี่ยศูนย์ยุติธรรมชุมชนตำบลชมภู อำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่นั้น ควรได้รับการพัฒนาศักยภาพของผู้ไกล่เกลี่ยในด้านความรู้ทางกฎหมาย รวมถึงทักษะวิธีดำเนินการไกล่เกลี่ยประนอมข้อพิพาทในทางปฏิบัติ เพื่อให้ผู้ไกล่เกลี่ยทำหน้าที่อำนวยความยุติธรรมให้แก่ประชาชนในชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ศูนย์ยุติธรรมนี้ยังขาดการจัดรูปแบบการบริหารการดำเนินงานอย่างเป็นรูปธรรมเพื่อให้สามารถอำนวยความยุติธรรม  โดยเฉพาะการไกล่เกลี่ยประนอมข้อพิพาทให้แก่ประชาชนในชุมชนตามกรอบแนวคิดการพัฒนาศูนย์ยุติธรรมชุมชนของกระทรวงยุติธรร