พุทธธรรมที่ปรากฏในธรรมบทเรื่องพระเจ้าวิฑูฑภะ สะท้อนถึงสังคมไทยในปัจจุบัน

ผู้แต่ง

  • พระมหาธีระวัฒน์ ธิติโชติ (กมลวิบูลย์) สาขาวิชาภาษาบาลีและสันสกฤต มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
  • พระปริยัติวชิรกวี (ไมตรี กองแสน) สาขาวิชาภาษาบาลีและสันสกฤต มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
  • จตุภูมิ แสนคำ สาขาวิชาภาษาบาลีและสันสกฤต มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
  • สานิตย์ สีนาค สาขาวิชาภาษาบาลีและสันสกฤต มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
  • ภัทรวดี เจียระนันท์ นักวิชาการอิสระ

คำสำคัญ:

หลักธรรม, ธรรมบท, พระเจ้าวิฑูฑภะ, สังคมไทย

บทคัดย่อ

บทความเรื่องนี้จัดทำโดยมุ่งเน้นหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาที่ปรากฏในธรรมบทเรื่องพระเจ้าวิฑูฑภะ สะท้อนถึงสังคมไทยในปัจจุบัน มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาหลักธรรมที่ปรากฏในธรรมบทเรื่องพระเจ้าวิฑูฑภะ 2) เพื่อวิเคราะห์หลักธรรมที่ปรากฏในธรรมบทเรื่องพระเจ้าวิฑูฑภะที่สะท้อนถึงสังคมไทยในปัจจุบัน 3) เพื่อนำเสนอหลักธรรมที่นำมาประยุกต์ใช้ในการพัฒนาสังคมไทยในปัจจุบัน

จากการศึกษาสรุปได้ว่า 1) หลักธรรมที่ปรากฏในธรรมบทเรื่องพระเจ้าวิฑูฑภะ ซึ่งสะท้อนถึงหลักธรรมที่สำคัญสามประการ ได้แก่ ทิฏฐิมานะ, ความพยาบาท, และกฎแห่งกรรม โดยเริ่มจากการสื่อถึงการยึดมั่นในสายเลือดและวรรณะของเจ้าศากยะที่นำไปสู่ความขัดแย้งในสังคม ความพยาบาทของเจ้าชายวิฑูฑภะที่มีผลกระทบทั้งต่อตนเองและผู้อื่น รวมทั้งปัญหาที่เกิดจากการกระทำที่ไม่คิดถึงผลในอนาคต 2) หลักธรรมที่ปรากฏในธรรมบทเรื่องพระเจ้าวิฑูฑภะ ที่สะท้อนถึงสังคมไทยในปัจจุบัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งการแบ่งแยกฐานะทางสังคมระหว่างคนรวยกับคนจน เกิดความพยาบาทจากการถูกดูหมิ่น เกิดความเครียดจากการแข่งขันในชีวิตประจำวัน ทำให้สะสมอารมณ์ด้านลบไว้จำนวนมาก เมื่อควบคุมอารมณ์ไม่อยู่ก็มีการทำร้ายกันจนทำให้ทรัพย์สินเกิดความเสียหายไปจนถึงการเสียชีวิต สิ่งที่จะได้รับตามมาก็คือ ผลของกรรม(ผลของการกระทำ)ที่ตนเองก่อไว้ 3) นำเสนอแนวทางในการนำหลักธรรมจากพระพุทธศาสนา มาประยุกต์ใช้ในการพัฒนาสังคมไทย ได้แก่ การใช้หลักสาราณียธรรม 6 ประการเพื่อลดทิฏฐิมานะ, การประยุกต์ใช้พรหมวิหาร 4 เพื่อหยุดความพยาบาท, และการใช้หลักอัปปมาทธรรมเพื่อหยุดกฎแห่งกรรมด้วยการสร้างสติในการดำเนินชีวิต การเรียนรู้และนำหลักธรรมเหล่านี้มาใช้จะช่วยเสริมสร้างความสงบสุขในจิตใจ ลดความขัดแย้ง และสร้างความสัมพันธ์ที่ดีในสังไทยในปัจจุบัน ส่งผลให้สังคมไทยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นในทุกๆ ด้าน

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

พระครูปลัดไพฑูรย์ เมธิโก (มหาบุญ). (2557). พรหมวิหาร : ธรรมแนวทางการแก้ไขความขัดแย้งของสังคมไทย วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์ สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. 1(2).

พระเทพเวที(ป.อ.ปยุตฺโต). (2533). ศิลปศาสตร์แนวพุทธ. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตโต). (2538). การพัฒนาจริยธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ : มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2543). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย.

พระพรหมบัณฑิต (ประยูร ธมฺจิตฺโต). (2556). ปลดบ่วงชีวิต พิชิตกรรม. นนทบุรี: เชนปริ้นติ้ง.

พระไพศาล วิสาโล. (2559). พระพุทธศาสนาไทยในอนาคต แนวโน้ม และทางออกจากวิกฤต.(พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิโกมลคีมทอง.

พระมหาธิติพงศ์ อุตฺตมปญฺโญ. (2563). มังคลัตถทีปนีแปล ภาค 1 เล่ม 2. กรุงเทพมหานคร: บริษัท สหมิตรพัฒนาการพิมพ์ จํากัด.

พระราชวรมุนี (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). (2527). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลศัพท์. กรุงเทพฯ : อมรินทร์การพิมพ์.

พุทธทาสภิกขุ. (2539). กรรมและการอยู่เหนือกรรม. กรุงเทพมหานคร: ธรรมสภา.

มหามกุฏราชวิทยาลัย. (2552). พระธัมมปทัฏฐกถาแปล ภาค 3. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหามกุฏราช วิทยาลัย.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

วัชระ งามจิตรเจริญ. (2556). พุทธศาสนาเถรวาท. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

สุภาพรรณ ณ บางช้าง. (2526). ประวัติวรรณคดีบาลีในอินเดียและลังกา. กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-12-31

รูปแบบการอ้างอิง

(กมลวิบูลย์) พ. ธ., (ไมตรี กองแสน) พ., แสนคำ จ., สีนาค ส., & เจียระนันท์ ภ. (2025). พุทธธรรมที่ปรากฏในธรรมบทเรื่องพระเจ้าวิฑูฑภะ สะท้อนถึงสังคมไทยในปัจจุบัน. วารสารปรัชญาปริทรรศน์, 30(2), 149–161. สืบค้น จาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/phiv/article/view/285083