สินค้าผ้าฝ้ายเมืองเลย: การขับเคลื่อนกลุ่มวิสาหกิจชุมชนและผู้ประกอบการทอผ้าในจังหวัดเลย สำหรับการขอใช้ตราสัญลักษณ์สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI)

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) นำเสนออัตลักษณ์ผ้าฝ้ายเมืองเลยกับการประกาศเป็นสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์สินค้าผ้าฝ้ายเมืองเลย และ 2) ขับเคลื่อนกลุ่มวิสาหกิจชุมชนและผู้ประกอบการทอผ้าสู่การขอใช้ตราสัญลักษณ์สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ผ้าฝ้ายเมืองเลย โดยการศึกษาเอกสาร และการลงพื้นที่จัดกิจกรรมเชิงปฏิบัติการ ใช้แนวคิดสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ แนวคิดการขับเคลื่อนและการพัฒนาที่ยั่งยืนในการศึกษา วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา พบว่า กลุ่มวิสาหกิจชุมชนและผู้ประกอบการทอผ้า จำนวน 31 กลุ่ม ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการผลิตผ้าทอทำให้ผ้ามีคุณลักษณะเฉพาะจากผิวสัมผัสและความนุ่มฟู  ซึ่งกรมทรัพย์สินทางปัญญาได้ประกาศให้สินค้าผ้าฝ้ายเมืองเลยเป็นสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ เมื่อ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2567 แต่กลุ่มวิสาหกิจชุมชนและสถานประกอบการทอผ้าขาดความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการขอใช้ตราสัญลักษณ์สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ ดังนั้นภาครัฐโดยสำนักงานพาณิชย์จังหวัดเลย และภาคีเครือข่ายความร่วมมือได้เห็นความสำคัญของตราสัญลักษณ์สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ จึงขับเคลื่อนด้วยการจัดกิจกรรมการอบรมเชิงปฏิบัติการ 4 กิจกรรม ดังนี้ 1) กิจกรรมเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์สินค้าผ้าฝ้ายเมืองเลย  2) กิจกรรมการเรียนรู้เกณฑ์การตรวจสอบควบคุมคุณภาพสินค้าผ้าฝ้ายเมืองเลยในระดับควบคุมภายใน  3)  กิจกรรมประชุมเชิงปฏิบัติการเรียนรู้ตามเกณฑ์การพัฒนาแผนการควบคุมคุณภาพสินค้า ผ้าฝ้ายเมืองเลย  และ  4) กิจกรรมการลงพื้นที่ให้คำปรึกษาตามเกณฑ์การตรวจประเมินตามการควบคุมคุณภาพสินค้าผ้าฝ้ายเมืองเลย ส่วนปัจจัยหนุนเสริมการขับเคลื่อนการขอใช้ตราสัญลักษณ์สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ มีดังนี้  (1) แรงขับเคลื่อนจากตลาด  (2) อัตลักษณ์เชิงคุณค่าทางวัฒนธรรม  (3) ระบบการผลิตและการตรวจสอบย้อนกลับ (4) เครือข่ายความร่วมมือ และ (5) กลไกเชิงนโยบายของภาครัฐ