วาทกรรมอัตลักษณ์ท้องถิ่นในนิทานพื้นบ้านล้านนา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวาทกรรมอัตลักษณ์ท้องถิ่นที่ปรากฏในนิทานพื้นบ้านล้านนา จากข้อมูลเอกสารนิทานพื้นบ้านล้านนาของสถาบันวิจัยสังคมมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จำนวน 410 เรื่อง วิเคราะห์โดยอาศัยแนวคิดเรื่องวาทกรรม (Discourse) ของมิเชล ฟูโกต์ (Michael Foucault) และแนวคิดเรื่องอัตลักษณ์ (Identity) แล้วนำเสนอผลการศึกษาแบบพรรณนาวิเคราะห์
ผลการวิจัยพบว่า วาทกรรมอัตลักษณ์ท้องถิ่นล้านนาที่ปรากฏในนิทานพื้นบ้านล้านนามี 9 อัตลักษณ์ ได้แก่ 1) อัตลักษณ์ด้านวัฒนธรรมประเพณี ชาวล้านนามีความศรัทธาและยึดมั่นในพระพุทธศาสนา โดยยึดหลักธรรมและปรัชญาคำสอนเป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจและเป็นแนวทางในการดำเนินชีวิต 2) อัตลักษณ์ด้านภาษา มีการใช้คำในการตั้งชื่อ การใช้คำเรียก การใช้คำนำหน้าชื่อ การใช้คำที่มีความหมายเดียวกันกับภาษาไทยกลางแต่ออกเสียงไม่เหมือนกัน 3) อัตลักษณ์ด้านอุปนิสัย มีความโดนเด่นด้านความโอบอ้อมอารี เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ เคารพเชื่อฟังผู้อาวุโส อีกทั้งฝังใจกับการเสี่ยงโชค 4) อัตลักษณ์ของสตรีล้านนา มีบทบาทหน้าที่การเป็น “ภรรยา” ที่รับผิดชอบงานในบ้านทุกอย่าง ในขณะเดียวกันต้องตกอยู่ใต้อำนาจของผู้ชายอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ 5) อัตลักษณ์ด้านการประกอบอาชีพ ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก 6) อัตลักษณ์ด้านที่อยู่อาศัย จะสร้างที่อยู่อาศัยตามพื้นที่ราบระหว่างหุบเขา เพราะมีความอุดมสมบูรณ์ทางทรัพยากรธรรมชาติ วิถีชีวิตจึงมีความผูกพันกับธรรมชาติ 7) อัตลักษณ์ด้านอาหาร มีกรรมวิธีการปรุงง่าย ๆ ใช้วัตถุดิบในท้องถิ่นของตนเอง 8) อัตลักษณ์ด้านการแต่งกาย จะแต่งกายพื้นเมืองโดยใช้ผ้าทอ และ 9) อัตลักษณ์ด้านความเชื่อ มีความเชื่อทางพระพุทธศาสนาผสานกับสิ่งที่มีอำนาจเหนือธรรมชาติ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความวิจัยนี้เป็นของลิขสิทธิ์
เอกสารอ้างอิง
กุหลาบ มัลลิกะมาส. (2518). คติชาวบ้าน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
ฉลาดชาย รมิตานนท์. (2545). แนวคิดในการศึกษาอัตลักษณ์ความเป็นไท. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี.
ไชยรัตน์ เจริญสินโอฬาร. (2543). วาทกรรมการพัฒนา: อำนาจ ความรู้ ความจริงเอกลักษณ์ และความเป็นอื่น. กรุงเทพฯ: วิภาษา.
ประสิทธิ์ ลีปรีชา. (2547). การสร้างและสืบทอดอัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธ์ม้งในวาทกรรมอัตลักษณ์. กรุงเทพฯ: โอ.เอส.พริ้นติ้งเฮ้าส์.
พระมหาวีระพล ไฝ่แจ้คำมูล. (2557). ช้างในนิทานพื้นบ้านล้านนา. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
รัฐกาญจน์ จั่วแจ่มใส. (2559). การวิเคราะห์วาทกรรมผู้หญิงไทยในหนังสือพิมพ์: กรณีศึกษา นักเตะสโมสรเลสเตอร์ซิตี้ซื้อบริการหญิงไทย.(วิทยานิพนธ์). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยกรุงเทพ.
วัชรินทร์ แก่นจันทร์. (2556). วาทกรรมความรุนแรงในนิทานพื้นบ้านล้านนา. (วิทยานิพนธ์ ศิลปศาสตร์มหาบัณฑิต). เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
วิเชียร เกษประทุม. (2548). นิทานพื้นบ้าน. กรุงเทพฯ: พัฒนาศึกษา.
สถาบันวิจัยสังคมมหาวิทยาลัยเชียงใหม่. (2527). นิทานพื้นบ้านล้านนา: เอกสารข้อมูล เล่ม 1. เชียงใหม่: ฝ่ายวิจัยล้านนา สถาบันวิจัยสังคมมหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. (2528). นิทานพื้นบ้านล้านนา: เอกสารข้อมูล เล่ม 2. เชียงใหม่: ฝ่ายวิจัยล้านนา สถาบันวิจัยสังคมมหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. (2530ก). นิทานพื้นบ้านล้านนา: เอกสารข้อมูล เล่ม 3. เชียงใหม่: ฝ่ายวิจัยล้านนา สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. (2530ข). นิทานพื้นบ้านล้านนา: เอกสารข้อมูล เล่ม 4. เชียงใหม่: ฝ่ายวิจัยล้านนา สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. (2532). นิทานพื้นบ้านล้านนา: เอกสารข้อมูล เล่ม 5. เชียงใหม่: ฝ่ายวิจัยล้านนา สถาบันวิจัยสังคมมหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สุกัญญา เชาว์น้ำทิพย์. (2549). อัตลักษณ์ของชาวล้านนาในนวนิยายของมาลำ คำจันทร์. (วิทยานิพนธ์ ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
