การศึกษาศักยภาพและการเตรียมความพร้อมของชุมชนในการจัดตั้งกลุ่มวิสาหกิจชุมชน ปลูกกัญชาทางการแพทย์: กรณีศึกษาชุมชนบ้านสันกลาง ตำบลจำป่าหวาย อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาศักยภาพของชุมชนบ้านสันกลาง ตำบลจำป่าหวาย อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา ในการจัดตั้งกลุ่มวิสาหกิจชุมชนปลูกกัญชาทางการแพทย์ 2) ศึกษาการยอมรับของสมาชิกชุมชนต่อการจัดตั้งกลุ่มวิสาหกิจชุมชนดังกล่าว และ 3) เตรียมความพร้อมของสมาชิกเกษตรกรในการจัดตั้งกลุ่มวิสาหกิจชุมชนปลูกกัญชาทางการแพทย์โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน ดำเนินการวิจัยในรูปแบบการวิจัยแบบผสมผสาน กลุ่มประชากรคือหัวหน้าครัวเรือนในชุมชนบ้านสันกลาง จำนวน 271 ครัวเรือน กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างจากตารางเฮนเดลที่ระดับความเชื่อมั่นร้อยละ 95 ได้กลุ่มตัวอย่างจำนวน 158 คน ผู้สนใจเข้าร่วมเป็นสมาชิกวิสาหกิจชุมชนจำนวน 15 คน และตัวแทนองค์กรที่เกี่ยวข้องจำนวน 4 คน เลือกกลุ่มตัวอย่างโดยวิธีสุ่มอย่างง่ายและการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม การสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง และการประชุมกลุ่มย่อย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์สภาพแวดล้อมโดยใช้ TOWS เมทริกซ์

ผลการวิจัยพบว่า ชุมชนบ้านสันกลางมีศักยภาพด้านทุนทรัพยากรในระดับดี แต่ยังขาดศักยภาพด้านเทคโนโลยีและเครือข่ายภาคี รวมทั้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในระดับภูมิภาคและท้องถิ่นยังไม่มีแนวทางที่ชัดเจนในการส่งเสริมการจัดตั้งกลุ่มวิสาหกิจชุมชนปลูกกัญชาทางการแพทย์ ด้านการยอมรับของสมาชิกชุมชน พบว่ามีระดับการยอมรับโดยรวมอยู่ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย 4.19) การดำเนินกิจกรรมเตรียมความพร้อมครอบคลุมด้านบุคคลและผู้นำ ทรัพยากรของชุมชน ความรู้ด้านการจัดการวิสาหกิจชุมชน กัญชาทางการแพทย์ และการปลูกพืชอินทรีย์ รวมถึงการจัดตั้งองค์กรของชุมชน ส่งผลให้เกิดการรวมกลุ่มและจดทะเบียนเป็นวิสาหกิจชุมชน ซึ่งเป็นการเตรียมความพร้อมเบื้องต้นตามเงื่อนไขการยื่นขออนุญาตปลูกกัญชาทางการแพทย์ ข้อค้นพบชี้ให้เห็นว่าการจัดตั้งกลุ่มวิสาหกิจชุมชนควรเริ่มจากการมีส่วนร่วม การยอมรับ และฉันทามติของชุมชนร่วมกับภาครัฐ พร้อมทั้งนำกระบวนการวางแผนเชิงกลยุทธ์มาใช้ในการดำเนินงานอย่างเป็นระบบ