การใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการบังคับใช้กฎหมาย ขอบเขตของจริยธรรม ผลกระทบต่อสิทธิมนุษยชน

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1. ศึกษาขอบเขตของการใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการบังคับใช้กฎหมาย 2. ศึกษาประเด็นด้านจริยธรรมและหลักความรับผิดชอบต่อการใช้งาน และ 3. ศึกษาผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อสิทธิมนุษยชนในระบบยุติธรรม เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลหลัก คือ ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมาย ปัญญาประดิษฐ์ และสิทธิมนุษยชน จำนวน 10 ท่าน เก็บข้อมูลโดยศึกษาเอกสาร สัมภาษณ์เชิงลึก และสังเกตภาคสนาม วิเคราะห์เนื้อหาและวิเคราะห์เชิงประเด็น ตรวจสอบคุณภาพข้อมูลด้วย Triangulation และ Member Check ภายใต้หลักจริยธรรมการวิจัย เพื่อสะท้อนมุมมองต่อการประยุกต์ใช้ AI ในกระบวนการยุติธรรม

ผลการวิจัย พบว่า การนำปัญญาประดิษฐ์ AI มาใช้บังคับกฎหมายมีขอบเขตกว้าง ครอบคลุมทั้งการเฝ้าระวัง การวิเคราะห์ข้อมูลอาชญากรรม และการพยากรณ์พื้นที่เสี่ยง ซึ่งช่วยเพิ่มประสิทธิภาพและความรวดเร็วในการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ อย่างไรก็ตาม มีการพบประเด็นด้านจริยธรรมที่สำคัญ เช่น ปัญหาอคติของอัลกอริทึม ความโปร่งใสของกระบวนการตัดสินใจ และความรับผิดชอบเมื่อเกิดเหตุระบบทำงานผิดพลาด ทำให้ส่งผลกระทบต่อสิทธิมนุษยชน โดยเฉพาะเรื่องสิทธิความเป็นส่วนตัว และสิทธิในการได้รับความเป็นธรรมในกระบวนการยุติธรรม ดังนั้น การใช้ AI ในภาครัฐควรที่จะอยู่ภายใต้หลักของจริยธรรม ความโปร่งใส และกลไกการกำกับดูแล เพื่อป้องกันการละเมิดสิทธิและสร้างความไว้วางใจจากประชาชน