แนวทางการส่งเสริมความสำเร็จในการดำเนินงานตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน ของวิสาหกิจชุมชนจังหวัดนครปฐม
คำสำคัญ:
แนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน, วิสาหกิจชุมชน, ความสำเร็จในการดำเนินงานของวิสาหกิจชุมชนบทคัดย่อ
การผลักดันแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนในระดับฐานรากยังคงขาดแคลนแนวทางปฏิบัติที่เป็นรูปธรรม ส่งผลให้วิสาหกิจชุมชนต้องเผชิญวิกฤตต้นทุนและการจัดการสิ่งแวดล้อม การวิจัยเชิงคุณภาพนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษากระบวนการดำเนินงาน ความสำเร็จ เงื่อนไขความสำเร็จ และแนวทางการส่งเสริมความสำเร็จในการดำเนินงานตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนของวิสาหกิจชุมชน จังหวัดนครปฐม งานวิจัยนี้ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพใช้การเลือกแบบเฉพาะเจาะจง จำนวน 14 ท่าน เครื่องมือใช้ คือ แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง การเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ การสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่ม และ ใช้การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยการวิเคราะห์แก่นสาระ และควบคุมคุณภาพการตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้าด้านข้อมูลและวิธีรวบรวมข้อมูลผลการวิจัยพบว่า 1) กระบวนการดำเนินงานมุ่งเน้นการจัดการทรัพยากรท้องถิ่นสู่เป้าหมายขยะเป็นศูนย์ นำวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรมาแปรรูปให้สอดคล้องกับสภาพภูมิประเทศ และยกระดับด้วยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 2) ความสำเร็จสะท้อนผ่านการพึ่งพาตนเอง การเกิดระบบเงินทุนหมุนเวียน ความภาคภูมิใจใน ภูมิปัญญา การดึงดูดคนรุ่นใหม่คืนสู่ถิ่น และการฟื้นฟูระบบนิเวศ 3) เงื่อนไขความสำเร็จประกอบด้วย 4 ด้าน ได้แก่ ด้านผู้นำ ด้านการบริหารจัดการ ด้านการมีส่วนร่วมของสมาชิก และด้านความร่วมมือจากกลุ่มเครือข่าย และ 4) แนวทางการส่งเสริมความสำเร็จมีการขับเคลื่อน 4 ด้าน คือ ด้านผู้นำ ด้านการบริหารจัดการ ด้านการมี ส่วนร่วมของสมาชิก และด้านการความร่วมมือและภาคีเครือข่าย เพื่อสร้างความเข้มแข็งให้แก่ระบบเศรษฐกิจ
เอกสารอ้างอิง
Agranoff & McGuire (2003). Collaborative public management: New strategies for local governments. Georgetown University Press. https://doi.org/doi.org/10.1353/book13050
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Bücker, C., Pantel, J., Geissdoerfer, M., Bhattacharjya, J., & Kumar, M. (2025). Digital Technologies as Enablers of the Circular Economy: An Empirical Perspective on the Role of Companies in Driving Customer Behaviour Change. R&D Management, 55(5), 1595-1633. https://doi.org/https://doi.org/10.1111/radm.12762
Casim-Samama, N. (2023). Predictors of Sustainable Community-based Enterprises in Southern Philippines. Journal of Community Development Research (Humanities and Social Sciences); Vol 16 No 3 (2023): July - September 2023DO - 10.14456/jcdr-hs.2023.27. https://www.journal.nu.ac.th/JCDR/article/view/Vol-16-No-3-2023-85-96
D'Amato, D., & Korhonen, J. (2021). Integrating the green economy, circular economy and bioeconomy in a strategic sustainability framework. Ecological Economics, 188, 107143. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2021.107143
Fonchingong, C. C., & Fonjong, L. N. (2002). The concept of self-reliance in community development initiatives in the Cameroon grassfields. GeoJournal, 57(1), 83-94. https://doi.org/10.1023/A:1026042718043
Ge, B., & Campopiano, G. (2021). Knowledge management in family business succession: current trends and future directions. Journal of Knowledge Management, ahead-of-print. https://doi.org/10.1108/JKM-09-2020-0701
Kalmykova, Y., Sadagopan, M., & Rosado, L. (2018). Circular economy – From review of theories and practices to development of implementation tools. Resources, Conservation and Recycling, 135, 190-201. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2017.10.034
Masi, D., Day, S., & Godsell, J. (2017). Supply Chain Configurations in the Circular Economy: A Systematic Literature Review. Sustainability, 9(9), 1602.
Mensmann, M., Rousseau, D. M., & Frese, M. (2020). Evidence-Based Management and Organizational Reality: Reducing Knowledge/Action Tensions through Reflection. In C. Neesham, M. Reihlen, & D. Schoeneborn (Eds.), Handbook of Philosophy of Management (pp. 1-16). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-319-48352-8_50-2
กรมส่งเสริมการเกษตร. (2548). กองพัฒนาเกษตรกร. สำนักงานพัฒนาเกษตรกร กรมส่งเสริมการเกษตร.
กัญพัชร ไชยเชื้อ และสุวรรณี แสงมหาชัย. (2565). ภาวะผู้นำกับประสิทธิผลของวิสาหกิจชุมชนในประเทศไทย. วารสารสหวิทยาการสังคมศาสตร์และการสื่อสาร, 5(4), 1-11.
กิตติภูมิ มีประดิษฐ์. (2565). การใช้เศรษฐกิจหมุนเวียนเพื่อพัฒนาประเทศชาติและสังคมไทย. ใน ผศ.ดร.ราเชนทร์ เหมือนชอบ (ประธาน), การประชุมวิชาการระดับชาติครั้งที่ 5 มหาวิทยาลัยราชภัฎจันทรเกษม ประจำปี 2565. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยราชภัฎจันทรเกษม.
กิตติยา ฤทธิภักดี และนวรัตน์ ลิ่มสกุล. (2567). ปัจจัยความสำเร็จของการดำเนินงานวิสาหกิจชุมชนกลุ่มผลิตภัณฑ์ผ้าเครื่องแต่งกายมุสลิม (ดาหลาปาเต๊ะ) ตำบลควนสตอ อำเภอควนโดน จังหวัดสตูล. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 11(9), 199-210.
ทักษญา สง่าโยธิน. (2560). ปัจจัยแห่งความสำเร็จของการดำเนินงานวิสาหกิจชุมชน. วารสารวิทยาลัยพาณิชยศาสตร์บูรพาปริทัศน์, 12(2), 11-26.
นพพร จันทรนำชู. (2563). พัฒนศึกษา: ความหลากหลายของกระบวนทัศน์เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน. กรุงเทพฯ : วัฒนาพานิช.
นิรุตต์ จรเจริญ. (2567). การส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีบนสังคมดิจิทัลเพื่อยกระดับรายได้ วิสาหกิจชุมชนในจังหวัดกาญจนบุรี. วารสารการบัญชีและการจัดการ, 16(2), 81-108.
ปรียานุช ธรรมปิยา. (2565). Thailand’s BCG Transformation. NIDA’s Sustainable Development and Sufficiency Economy Studies Center.
พรพจน์ ศรีดัน. (2566). การพัฒนาผลิตภัณฑ์น้ำพริกปลาบูดูภายใต้แนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน กลุ่มวิสาหกิจชุมชนดารุ้ลอิบาดะห์ กรุงเทพมหานคร. วารสารวิจัยเพื่อการพัฒนาเชิงพื้นที่, 15(14), 337-351.
พัทธ์ธีรา วงศราวิทย์. (5 มิถุนายน 2561). เศรษฐกิจหมุนเวียน. https://www.prachachat.net/columns/news-169313
พิษณุ บุญนิยม และกล้าณรงค์ สิทธิรอด. (2562). การพัฒนาและส่งเสริมศักยภาพวิสาหกิจชุมชนสู่เศรษฐกิจเชิงสร้างสรรค์ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง จังหวัดกำแพงเพชร พิจิตร และสุโขทัย. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 2(1), 35-44.
ไพรุ่ง บุญเลิศ และสุพัตรา ศรีสุวรรณ. (2560). ความพึงพอใจของสมาชิกต่อการดำเนินงานวิสาหกิจชุมชนศูนย์สาธิตการเกษตร ร้านค้าชุมชนตำบลท่าเสา อำเภอไทรโยค จังหวัดกาญจนบุรี. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 6(2), 370–371.
ไพโรจน์ พรหมาสาส์น. (2541). การบริหารงานที่ดีมีประสิทธิภาพ. วารสารพัฒนาชุมชน, 37(7), 15–19.
รติมา คชนันทน์. (2562). เศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy). กรุงเทพฯ สํานักวิชาการ สํานักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร์.
สำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์. (2568). ข้อมูลพื้นฐานของจังหวัดนครปฐม. https://www.opsmoac.go.th/nakhonpathom-home.
สุพัตรา ยอดสุรางค์. (2562). แนวคิดว่าด้วยการมีส่วนร่วมของประชาชนในการพัฒนาชุมชน. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยวไลยอลงกรณ์ในพระบรมราชูปถัมภ์, 14(1), 122-131.
สุมนฑา สุภาวิมล. (2566). การพัฒนาวิสาหกิจชุมชนเชิงพุทธ. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 6(1), A179-A188.
หทัยชนก คะตะสมบูรณ์. (2550). การปรับตัวในวิถีทางการพัฒนาชุมชน: ศึกษาเฉพาะกรณีการจัดการป่าชุมชนเขาราวเทียนทอง หมู่ที่ 10 ตำบลเนินขาม กิ่งอำเภอเนินขาม จังหวัดชัยนาท [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิตไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
อมรรัตน์ ค้าโค. (2568). ภาวะผู้นำสมัยใหม่เพื่อการเสริมสร้างนโยบายการกำจัดขยะที่มีประสิทธิภาพ. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 8(4), 342-351.