ที่มาเชิงนโยบายและปัญหาขอบเขตอำนาจของคณะกรรมการทั้งสี่ชุด ตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยการคุ้มครองพระพุทธศาสนา พ.ศ. 2568

บทคัดย่อ

Name of Author & Corresponding Author: *

1. อภิภัสร์ ปาสานะเก^*

Apipat Pasanaga

คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีปทุม

Faculty of Law, Sripatum University, Thailand.

Email: pasanaga@gmail.com

2. สิริพัชร ลิ่มวงศ์

Siripat Limvong

นักวิชาการอิสระ

Independent Scholar, Thailand.

Email: siripat_limvong@gmail.com

3. สาลินี ลิขิตพัฒนะกุล

Salinee Likitpattanakul

มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย

Mahamakut Buddhist University, Thailand.

Email: salinee_likit@gmail.com

4. ชัยวัฒน์ ป้อมพิทักษ์

Chaiwat Pomphithak

คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีปทุม

Faculty of Law, Sripatum University, Thailand.

Email: chaiwat_pom@gmail.com

คำสำคัญ:

ความมั่นคงทางศาสนา, โครงสร้างอำนาจคณะสงฆ์, การคุ้มครองพระพุทธศาสนา,

ธรรมาภิบาลวัด

Keywords:

Process, Development,

Cognitive Wisdom, Youth

Article history:

Received:  09/09/2025

Revised:    24/10/2025

Accepted: 27/11/2025

Available online: 31/12/2025

How to cite:

Pasanaga, A. et al. (2026).

Policy Origins and Jurisdictional Challenges of the Four Committees Under the Prime Minister’s Office Regulation on the Protection of Buddhism B.E. 2568. Journal of Philosophical Vision, 30 (2), 166-178.

The Prime Minister’s Office Regulation on the Protection of Buddhism B.E. 2568 (2025) serves as a policy mechanism enacted by the State to fulfill its constitutional duty under Section 67 of the Constitution of the Kingdom of Thailand to support and safeguard Buddhism. This study aims to analyze the policy rationale, structural formation, and functional mandates of the four committees established under the Regulation, as well as to examine the potential overlap between their powers and the governance authority of the Sangha under the Sangha Act B.E. 2505 (1962). The research employs documentary research methodology, combined with legal analysis and interpretive examination of Buddhist doctrinal principles and the institutional power relations of religious governance within the contemporary Thai legal framework.

The findings indicate that although the Regulation seeks to enhance religious security and promote transparency in the administration of temple affairs, the scope of authority granted to the National Committee for the Protection of Buddhism and the Provincial Committees presents a significant risk of overlapping with the jurisdiction of the Supreme Sangha Council, particularly in matters of disciplinary governance, management of religious property, and the auditing of temple finances. Furthermore, the roles assigned to the Central Vinayadhara Council and the Central Dhammadhara Council may lead to the integration of doctrinal-interpretative authority with State administrative mechanisms, potentially undermining the traditional autonomy of the Sangha. The study therefore recommends clarifying jurisdictional boundaries, strengthening institutional checks and balances between the State and the Sangha, and developing a community-participatory model of temple governance to sustain the equilibrium between secular law and the Buddhist monastic disciplinary system.

บทคัดย่อ

ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยการคุ้มครองพระพุทธศาสนา พ.ศ. 2568 เป็นกลไกเชิงนโยบายที่รัฐตราขึ้นเพื่อรองรับภารกิจตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 67 ในการอุปถัมภ์และคุ้มครองพระพุทธศาสนา การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ที่มาเชิงนโยบาย โครงสร้าง และอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการทั้งสี่ชุดที่จัดตั้งขึ้นตามระเบียบดังกล่าว รวมถึงประเด็นปัญหาขอบเขตอำนาจที่อาจทับซ้อนกับการปกครองคณะสงฆ์ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 โดยใช้วิธีการศึกษาเชิงเอกสาร วิเคราะห์เชิงกฎหมายควบคู่กับการตีความเชิงหลักธรรมและโครงสร้างอำนาจของสถาบันศาสนาในบริบทกฎหมายไทยร่วมสมัย

ผลการศึกษาพบว่า แม้ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยการคุ้มครองพระพุทธศาสนา พ.ศ. 2568               จะมีเป้าหมายเพื่อเสริมสร้างความมั่นคงทางศาสนาและความโปร่งใสในการบริหารกิจการของวัด แต่ขอบเขตอำนาจของคณะกรรมการคุ้มครองพระพุทธศาสนาแห่งชาติ (คพช.) และคณะอนุกรรมการคุ้มครองพระพุทธศาสนาแห่งชาติระดับจังหวัด (อพช.) มีความเสี่ยงที่จะทับซ้อนกับอำนาจตามโครงสร้างการปกครองคณะสงฆ์ของมหาเถรสมาคม ทั้งในด้านการกำกับวินัย การจัดการศาสนสมบัติ และการตรวจสอบบัญชีวัด นอกจากนี้ บทบาทของคณะวินัยธรกลางและคณะธรรมธรกลาง อาจนำไปสู่การผสานอำนาจการตีความพระวินัยและคำสอนกับกระบวนการบริหารรัฐ ซึ่งอาจกระทบต่อหลักการอิสระของศาสนจักรตามประเพณีไทย            จึงเสนอแนะให้กำหนดขอบเขตอำนาจให้ชัดเจน เพิ่มกลไกถ่วงดุลระหว่างรัฐและมหาเถรสมาคม และพัฒนาระบบธรรมาภิบาลวัดแบบมีส่วนร่วมของชุมชน เพื่อธำรงความสมดุลระหว่างกฎหมายกับพระธรรมวินัยอย่างยั่งยืน