พุทธปรัชญาการศึกษา

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ ได้แก่ 1) เพื่อศึกษาความหมายและลักษณะของพุทธปรัชญาการศึกษา 2) เพื่อศึกษาประเภทของพุทธปรัชญาการศึกษา และ 3) เพื่อศึกษาทฤษฎีและกรอบแนวคิดของพุทธปรัชญาการศึกษา โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงเอกสาร จากการวิเคราะห์และสังเคราะห์เอกสารทางวิชาการที่เกี่ยวข้อง

ผลการศึกษาพบว่า พุทธปรัชญาการศึกษา หมายถึงแนวคิดทางการศึกษาที่มีรากฐานจากหลักพุทธธรรม โดยนำหลักการสำคัญทางพระพุทธศาสนามาประยุกต์ใช้เป็นแนวทางในการจัดการศึกษาและพัฒนามนุษย์     พุทธปรัชญาการศึกษามีลักษณะเด่น 5 ประการ ได้แก่ การมุ่งเป้าหมายแห่งการดำรงชีวิตที่ดีงาม การพัฒนาบุคลิกภาพ การพัฒนาสติปัญญา การพัฒนาร่างกาย และการพัฒนาศีลธรรม นอกจากนี้ กรอบแนวคิดของพุทธปรัชญาการศึกษาประกอบด้วยหลักธรรมสำคัญ 4 ประการ ได้แก่ ขันธ์ 5 ซึ่งอธิบายองค์ประกอบของชีวิต             ไตรลักษณ์ซึ่งอธิบายสภาวะความเป็นจริง ปฏิจจสมุปบาทซึ่งอธิบายความสัมพันธ์เชิงเหตุปัจจัย และอริยสัจ 4       ซึ่งเป็นกรอบการวิเคราะห์และแก้ไขปัญหาชีวิตมนุษย์อย่างเป็นระบบ องค์ความรู้ที่ได้จากการศึกษาครั้งนี้คือการสังเคราะห์กรอบแนวคิดพุทธปรัชญาการศึกษาในฐานะฐานคิดเชิงบูรณาการสำหรับการพัฒนามนุษย์แบบองค์รวม ซึ่งเชื่อมโยงมิติด้านกาย จิต ปัญญา และคุณธรรมเข้าด้วยกัน อันสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาหลักสูตร การจัดการเรียนรู้ และการกำหนดนโยบายทางการศึกษาเพื่อเสริมสร้างการพัฒนาที่ยั่งยืนในบริบทสังคมร่วมสมัย