การจัดการซะกาตเพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน: แนวปฏิบัติ ความท้าทาย และโอกาสในการพัฒนา กรณีศึกษาชุมชนชายฝั่งทะเลจังหวัดปัตตานี

Main Article Content

อริศ หัสมา
ธวัช นุ้ยผอม
หมะหมูด หะยีหมัด

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวปฏิบัติและความท้าทายในการจัดการซะกาต (การบริจาคภาคบังคับตามหลักศาสนาอิสลาม) เพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนชายฝั่งทะเลจังหวัดปัตตานี ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลผ่านการสนทนากลุ่มกับผู้นำศาสนา ผู้นำชุมชน และผู้นำกลุ่มวิสาหกิจหรือชมรมประมงพื้นบ้านใน 6 ชุมชน ผลการศึกษาพบว่า การจัดการซะกาตในแต่ละชุมชนมีความแตกต่างกันทั้งในด้านประสิทธิภาพการจัดเก็บ รูปแบบการบริหารจัดการ และวิสัยทัศน์ในการพัฒนา โดยชุมชนที่มีระบบการจัดการที่ทันสมัยและเป็นทางการสามารถจัดเก็บซะกาตได้มากกว่าและมีความโปร่งใสสูงกว่า ความท้าทายสำคัญประกอบด้วย ข้อจำกัดด้านจำนวนเงินซะกาตที่จัดเก็บได้ การพึ่งพิงระบบเจ้าของแพปลา และการขาดระบบสนับสนุนการพัฒนาอาชีพที่มีประสิทธิภาพ อย่างไรก็ตามพบโอกาสในการพัฒนาใน 3 ด้านหลัก ได้แก่ การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัล วิสัยทัศน์และความร่วมมือของชุมชน และการใช้กลุ่มอาชีพเป็นกลไกขับเคลื่อนการพัฒนา ผลการวิจัยเสนอแนะให้มีการพัฒนาระบบการจัดการซะกาตให้เป็นมาตรฐาน ส่งเสริมการใช้ซะกาตเพื่อการพัฒนาอาชีพอย่างเป็นระบบ และสนับสนุนการพัฒนาวิสาหกิจชุมชนที่สอดคล้องกับหลักการอิสลาม

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
หัสมา อ., นุ้ยผอม ธ., & หะยีหมัด ห. (2025). การจัดการซะกาตเพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน: แนวปฏิบัติ ความท้าทาย และโอกาสในการพัฒนา กรณีศึกษาชุมชนชายฝั่งทะเลจังหวัดปัตตานี. วารสารวาระการเมืองและสังคม, 4(1), 1–23. สืบค้น จาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/polsciPSU/article/view/278621
ประเภทบทความ
Research Articles

เอกสารอ้างอิง

Binti Abdullah, R. (2010). Zakat management in Brunei Darussalam: A case study. Abdul Ghafar Ismail Mohd Ezani Mat Hassan Norazman Ismail Shahida Shahimi, 375.

Dorloh, S., Cheumar, M., Haji-othman, Y., & Abdullah, N. (2020). Institution Zakat in Thailand: A Case Study of The Management of Zakat Funds in the Four Southern Border Provinces of Thailand. In International Conference on Contemporary Issues in Islamic Finance (e-ICCIIF 2020) (pp.53-61). Kedah: UniSHAMS

Hasan, Z. (2020). Distribution of zakat funds to achieve sdgs through poverty alleviation in Baznas republic of Indonesia. AZKA International Journal of Zakat & Social Finance, 25-43.

ตัรมีซี สาและ. (2562). ปัญหาอุปสรรคและแนวทางการพัฒนาการจัดระบบซะกาตในสังคมร่วมสมัย กรณีศึกษาจังหวัดนราธิวาส. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์ สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 6(1), 128-139.

ธวัช นุ้ยผอม, อับบาส หลับด้วง, อริศ หัสมา, และหมะหมูด หะยีหมัด. (2567). พฤติกรรมการจ่ายซะกาตรายได้ของบุคลากรมุสลิมในมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์วิทยาเขตปัตตานี. มนารอ : วารสารประเด็นอิสลามร่วมสมัย, 5(2), 88-101.

ปรียานุช จันทเดิม, ภัสนันท์ พ่วงเถื่อน, อนุรัตน์ อนันทนาธร, และจีระ ประทีป. (2564). ยุทธศาสตร์การดำรงชีพของชาวประมงพื้นบ้านภายใต้โครงการพัฒนาบริเวณชายฝั่งทะเลตะวันออก: กรณีศึกษาจังหวัดระยอง. วารสารการเมืองการบริหารและ กฎหมาย, 11(3), 65-83.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566). รายงานการวิเคราะห์สถานการณ์ความยากจนและความเหลื่อมล้ำในประเทศไทย ปี 2566. กรุงเทพฯ: สศช. สืบค้นจาก https://www.nesdc.go.th/ewt_dl_link.php?nid=15744

อนุวัตร วอลี, ซากี นิเซ็ง, รอปีอะ กือจิ, อานีสาห์ บือฮะ, ฮัสนะ บุญทวี, อิฟฟะห์ มะเกะ, ฮุสนา ตีมุง, อัดนัน อัลฟารีตีย์, และรอวียะห์ อาเซ็งบาราแม. (2567). บทบาทของสหกรณ์ชุมชนกับการแก้ปัญหาหนี้สินครัวเรือนชุมชนประมงพื้นบ้าน. วารสารร้อยแก่นสาร, 9(11), 1472-1489.

อับดุลย์ลาเต๊ะ สาและ, แวยูโซะ สิเดะ, รอซีดะห์ หะนะกาแม, และซัลมา แดเมาะเล็ง. (2567). บทบาทมัสยิดต่อการพัฒนาชุมชนมุสลิมในสังคมพหุวัฒนธรรมจังหวัดปัตตานี. วารสารครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา, 3(1), 73-79.